23 Ιουλίου 2017

Νίκος Κυριαζής:Είμαστε ένας λαός υπερήφανος για την ιστορία του, που όμως γενικά δεν την γνωρίζει.

                 Νίκος Κυριαζής



Είμαστε ένας λαός υπερήφανος για την ιστορία του, που όμως γενικά δεν την γνωρίζει.


Τρία χρόνια μετά το πολυδιαβασμένο και αγαπημένο μυθιστόρημα "Άννα Σικελιανού ,Ο έρωτας και το όνειρο"(εκδ.Καστανιώτη ) ,οι κ.κ Κωνσταντίνος Γουργουλιάνης και Νίκος Κυριαζής καταθέτουν στο αναγνωστικό κοινό την ενδιαφέρουσα συνέχεια της ιστορίας του  Σανατορίου και του γιατρού Καραμάνη μέσα από την ιστορία αγάπης της Αντιγόνης και του Νίκου Δενδρινού μέσα από το βιβλίο "Ο έρωτας στα χρόνια του πολέμου"(εκδ.Ωκεανός).

 Η συνομιλία μας με τον καθηγητή κ.Νίκο Κυριαζή περιστρέφεται στο ανά χείρας βιβλίο  αλλά και σε  δυο πολύ ενδιαφέρουσες ειδήσεις :Η πρώτη αφορά στο ότι ήδη γράφεται το τρίτο μέρος με τη συνέχεια της ιστορίας του Σανατορίου και η δεύτερη στη θέσπιση δυο νέων λογοτεχνικών βραβείων .


Ο έρωτας στα χρόνια του πολέμου ,η συνέχεια την ιστορίας του Σανατορίου μέσα από την ιστορία δύο νέων ανθρώπων .Πείτε μας λίγα λόγια .


Η συνέχεια της ‘’Αννας Σικελιανού’’  στον  ‘’ Έρωτα στα χρόνια του πολέμου’’ είναι μια ευρεία τοιχογραφία του Β’ Παγκοσμίου που με κέντρο το σανατόριο, ταξιδεύει τους αναγνώστες από το αλβανικό μέτωπο, την κατοχή και την αντίσταση στην Ελλάδα, στην Β. Αφρική, στην Ρωσία και στην Ιταλία. Κοντά στην Άννα Σικελιανού και τον γιατρό Καραμάνη, υπάρχουν νέα πρόσωπα, ο ιδεαλιστής Νίκος Δενδρινός, που η αφοσίωση του στην τιμή και το καθήκον τον οδηγούν σε άφθαντες πράξεις ηρωισμού, η Αντιγόνη Γεωργίου νέα βοηθός και στήριγμα του γιατρού Καραμάνη, ο Γερμανός πιλότος Φον Χόφενμπεργκ, ο Ιταλός ταγματάρχης Μαρίνος και ο Βρετανό λοχαγός των SAS Καφτλέτζι .

Κεντρικό μέρος του βιβλίου είναι ο έρωτας της Αντιγόνης και του Δενδρινού μέσα στην φρίκη του πολέμου , σε ένα βιβλίο που σύμφωνα με τον συγγραφέα Γ. Λεονάρδο ‘’είναι τόσο έντονο που μυρίζει μπαρούτι και αίμα.’’


Στο βιβλίο αυτό το Σανατόριο γίνεται σταδιακά σύμβολο ειρήνης και ανθρωπισμού;

Ακριβώς. Ο Καραμάνης μετατρέπει το Σανατόριο στο μοναδικό ουδέτερο έδαφος της Ελλάδας και από εκεί ξεκινούν κύκλοι καλοσύνης.


Ο πόλεμος ως στοιχείο ανατροπής αλλά και αναδιάταξης καταστάσεων και συναισθημάτων .Θέλετε να σχολιάσετε;


Ναι, παντού, αλλά ιδιαίτερα και στην Ελλάδα. Όπως φαίνεται στο βιβλίο, ενώ το Αλβανικό έφερε ομοψυχία, ήδη η κατοχή έφερε τον διχασμό και τον πρώτο εμφύλιο με τις συγκρούσεις ΕΛΛΑΣ –ΕΔΕΣ, τα Τάγματα Ασφαλείας κλπ., προοίμιο των Δεκεμβριανών και του εμφυλίου 1946 – 1949  που τόσο στοίχισε στην Ελλάδα. Άφησε τόσο βαθιά ίχνη ώστε ακόμα και το 2015, οι υποστηρικτές του ‘’Ναι΄΄ στο δημοψήφισμα να κατηγορούνται από κάποιους ανόητους ως ‘’γερμανοτσολάδες".


Πόσο σημαντική είναι η ιστορική μνήμη σε συνδυασμό με τη τοπική ιστορία της οποίας στοιχεία δεν βρίσκουμε στη γενική ιστορία που διδασκόμαστε ;


Η ιστορική μνήμη είναι πάντα σημαντική, αν και συχνά διαστρεβλωμένη, ανάλογα με τα θαύματα και τα πιστεύω του κάθε ενός. Ακόμα και τώρα μετά από σχεδόν  40 χρόνια από το τέλος του εμφυλίου , όχι μόνο απλοί πολίτες, αλλά και επιστήμονες, βλέπουν την περίοδο μέσα από ιδεολογικά πρίσματα. Ο συνάδελφος μας στο ΙΑΚΑ, καθ. Πολυμέρης Βόγλης,στο γενικά αντικειμενικό βιβλίο του ‘’Η αδύνατη επανάσταση’’ π.χ. δεν αναφέρεται ούτε μια φορά σε αυτό που η κυβερνητική πλευρά ονόμασε ‘’παιδομάζωμα’, την απαγωγή 20.000 με 30.000 παιδιών (σύμφωνα με τις εκθέσεις του ΟΗΕ) προς τις κομμουνιστικές χώρες, από τις οποίες τα περισσότερα δεν γύρισαν. Όσο για την τοπική ιστορία έχουν γραφεί αρκετά που τα χρησιμοποιήσαμε ως πηγές, αλλά και ορισμένα από τα ευρήματα του Κ.Γουργουλιάνη από το σανατόριο, όπως π.χ η καρτέλα νοσηλείας του Γερμανού πιλότου. Ως δε προς την ιστορία που διδασκόμαστε-μάλλον δεν διδασκόμαστε-με τρομάζει η φοβερή άγνοια της ιστορίας που διαπιστώνω στους φοιτητές μας. Είμαστε ένας λαός υπερήφανος για την ιστορία του, που όμως γενικά δεν την γνωρίζει. Το καλό ιστορικό μυθιστόρημα (καλό με την έννοια ότι σέβεται και δεν διαστρέφει την ιστορία) κάπως βοηθάει.


Πόσο καιρό χρειαστήκατε για να συλλέξετε τα στοιχεία του ανα χείρας βιβλίου ;(Υπάρχει μια αξιόλογη και μακριά λίστα βιβλιογραφίας στο τέλος του βιβλίου )

 Ο κ. Γουργουλιάνης με μεγάλη προσοχή και αγάπη έσωσε ότι μπορούσε να σωθεί από το σανατόριο. Ως προς την γενικότερη ιστορία του πολέμου , εγώ διαβάζω βιβλία σχετικά από την ηλικία των 15 ετών. Έτσι δεν χρειάστηκε να ξεκινήσουμε έρευνα από την αρχή, γιατί την είχαμε ήδη κάνει στο μεγαλύτερο μέρος...


Το Σανατόριο ήταν και πόλος έλξης λογοτεχνών της εποχής.Πόσο αλληλένδετοι μπορεί να είναι οι δυο χώροι ,της ιατρικής και των γραμμάτων ;

Έχουμε πολλά παραδείγματα γιατρών συγγραφέων παγκόσμια, αλλά και σανατορίων ως τόπο που εμπνέει την λογοτεχνία, με γνωστότερο ίσως το ‘’Μαγεμένο Βουνό’’ του Τόμας Μαν.


Ο εμφύλιος πόλεμος αποτελεί τη μεγάλη πληγή της σύγχρονης ιστορίας της χώρας μας.Πόσο δύσκολο ήταν για εσάς να διατηρήσετε τις ισορροπίες καταγράφοντας ένα τόσο ευαίσθητο θέμα ;

Δύσκολο γενικά, και ακόμα ένα δύσκολο τώρα, στο τρίτο βιβλίο της σειράς, που θα έχει τίτλο ‘’Η αγάπη στα χρόνια του εμφυλίου’’. Αναφέρθηκα και πριν στην ακόμα και τώρα φορτισμένη ιστορία του εμφυλίου. Κάθε εμφύλιος , όπως είναι φυσικός είναι φορτισμένος, σε κάθε χώρα, αλλά δίνει και θαυμάσια λογοτεχνικά έργα όπως το ‘’Για ποιόν χτυπάει η καμπάνα’’ του Χέμινγουεϊ και την ‘’Ελπίδα’’ του Αντρέ Μαλρώ για το ισπανικό το ‘’Όσα παίρνει ο άνεμος’’ της Μ. Μίτσελ και το ‘’Κόκκινο Σήμα του θάρρους’’ του Στίβεν Κρειν για αμερικανικό  , τον ‘’Ήρεμο Δον’’ του Σολόχωφ τον ‘’Δόκτωρα Ζιβάγκο’’ του Πάστερνακ για τον ρωσικό, του Βαλτινού, Αλεξάνδρου, Καζαντζάκη, Αβέρωφ, Κοτζιά κλπ. Για τον δικό μας.



Με τον έρωτα να θριαμβεύει ακόμα και κάτω από τις πιο αντίξοες συνθήκες θέλατε να δώσετε ένα αισιόδοξο μήνυμα για τη ζωή και τη συνέχειά της;

Ακριβώς αυτό. Ο έρωτας και η αγάπη είναι η ελπίδα και τελικά νικά.


 Εύλογο ερώτημα των αναγνωστών πώς συνδυάζεται η συγγραφική πορεία δύο συγγραφέων στο ίδιο βιβλίο ;

Είναι η δεύτερη συνεργασία μας. Ο κ. Γουργουλιάνης ήταν ο εμπνευστής των βιβλίων, γιατί γνώριζε το σανατόριο, τον γιατρό κλπ. Με βάση τα όσα μου διηγήθηκε το υλικό που είχε συγκεντρώσει, έγγραφα το βιβλίο, και μετά το συζητήσαμε μαζί, πριν τελική του μορφή. Έτσι είναι πραγματικά ένα κοινό έργο. Χωρίς τον κ. Γουργουλιάνη δεν θα είχε γραφτεί ούτε η ‘’Άννα’’ ούτε ο ‘’ Έρωτας’’. 


Θα μας πείτε για τα λογοτεχνικά βραβεία  που θεσμοθετεί το Ίδρυμα Κώστας και Άρτεμις Κυριαζή ; 


 Το Ίδρυμα "Κώστας και Άρτεμις Κυριαζή" σε συνεργασία με τις εκδόσεις Ωκεανός – Ενάλιος, θεσμοθετούν δύο νέα λογοτεχνικά βραβεία. Το πρώτο ‘’Κώστας Κυριαζής΄΄ για το καλύτερο ιστορικό μυθιστόρημα νέου συγγραφέα, το δεύτερο ‘’ Άρτεμις Κυριαζή’’ για λογοτεχνικό μυθιστόρημα. Τα έργα που θα επιλέγονται θα εκδίδονται από τις εκδόσεις ‘’Ωκεανός’’ .




7 Ιουλίου 2017

Ισίδωρος Ζουργός:"Δίπλα στο δέος του ιερού που υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια έχει τώρα προστεθεί το δέος της τεχνολογίας...."


            Ισίδωρος Ζουργός 





"Δίπλα στο δέος του ιερού που υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια  έχει τώρα προστεθεί το δέος της τεχνολογίας...."


Τρία χρόνια μετά το βραβευμένο και αγαπημένο από αναγνωστικό κοινό και κριτικούς βιβλίο του "Σκηνές από τον Βίο του Ματίας Αλμοσίνο" ο Ισίδωρος Ζουργός παραδίδει στο αναγνωστικό κοινό το βιβλίο του "Λίγες και μια νύχτες" (εκδ.Πατάκη 2017).Πρόκειται για την Ιστορία του Λευτέρη Ζεύγου,που  γεννήθηκε το 1898 και έζησε δύο ζωές. Η πρώτη, ως το χαμίνι που κρυφάκουγε τις αφηγήσεις του έκπτωτου σουλτάνου Αβδούλ Χαμίτ και η δεύτερη ως ο Ευγένιος Ζιρντό, ένας κοσμοπολίτης επιχειρηματίας ελληνογαλλικής καταγωγής.

Ο Ισίδωρος Ζουργός με άξονα το βιβλίο του που έχει ήδη αγαπηθεί,στη συζήτησή μας για τους αναγνώστες της εφ.Θεσσαλία αναφέρεται μεταξύ άλλων στην αξία της ιστορικής μνήμης,στα όρια που είναι ανάγκη να τηρεί ο συγγραφέας σχετικά με το χειρισμό των ηρώων του,στις αλλαγές που επέφερε ο νέος αιώνας και στις προσωπικές του αξίες και αρχές .



"Λίγες και μια νύχτες", το νέο σας μυθιστόρημα με διάχυτο το άρωμα της Θεσσαλονίκης του 20ού αιώνα. Θέλετε να μας δώσετε κάποια στοιχεία για το κίνητρο της συγγραφής του;


Η ιστορία της Θεσσαλονίκης έχει πολλές κόγχες και κρύπτες. Μια από αυτές ήταν και η φυλάκιση του Αβδούλ Χαμίτ του Β΄ στην πόλη ύστερα από την εκθρόνισή του από τους Νεότουρκους στα 1909. Με ενδιέφερε πάντα η συνύπαρξη της μυθοπλαστικής φαντασίας με γεγονότα της Ιστορίας. Αυτό το βιβλίο ξεκινάει με λογοτεχνικούς χαρακτήρες που ζουν δίπλα στον αιχμάλωτο σουλτάνο.

Ένα άλλο κίνητρο της συγκεκριμένης αφήγησης ήταν η πρόθεση μου να αναπλάσω μυθιστορηματικά τη μαγευτική συνοικία των Εξοχών, ένα κόσμημα της Θεσσαλονίκης στις αρχές του εικοστού αιώνα. Σήμερα μπορεί κάποιος να πάρει μια γεύση αυτής της πάλαι ποτέ συνοικίας από τα μετρημένα αρχοντικά που έχουν σωθεί στη λεωφόρο Βασιλίσσης Όλγας. Για την ακρίβεια είναι μεγάλες επαύλεις βγαλμένες από το πιο συναρπαστικό κομμάτι του παρελθόντος της πόλης. Ένα από τα ερωτήματα αφετηρίας για τη συγγραφή του βιβλίου ήταν το τι είδους άνθρωποι ζούσαν εδώ;

Όλοι όμως αυτοί οι τόποι και τα γεγονότα που ανέφερα, είναι μόνο η αρχή, γιατί το κουβάρι της μυθιστορηματικής αφήγησης, καθώς ξετυλίγεται, φιλοδοξεί να μιλήσει για πάθη και φιλοδοξίες, που αφορούν όλους τους ανθρώπους. Εν κατακλείδι το Λίγες και μία νύχτες δεν είναι επ’ ουδενί ένα βιβλίο τοπικού ενδιαφέροντος. Η Θεσσαλονίκη είναι απλώς η εξέδρα όπου το μυθιστόρημα ανεβαίνει για να απευθυνθεί σε όλους τους αναγνώστες.

 

Η αέναη αναζήτηση της ευτυχίας μέσα από την απόκτηση πλούτου και η διάψευση ότι το χρήμα φέρνει την ευτυχία ,είναι δύο από τα στοιχεία που διακρίνει ο αναγνώστης. Ήταν πρόθεσή σας να το καταδείξετε ;

Δε θα ήθελα να το αποκρυσταλλώσω έτσι ακριβώς, όμως η σχέση πλουτισμού, αυτοεπιβεβαίωσης και μοναξιάς ήταν μέσα στις αρχικές στοχεύσεις του βιβλίου. Μη ξεχνάτε ότι το μυθιστόρημα αναφέρεται σε μια εποχή όπου οι κοινωνικές ανισότητες ήταν αβυσσαλέες και η μοίρα των φτωχών εργατών οικτρά προδιαγραμμένη. Η τροχιά της ζωής ενός άντρα που επιχειρεί να μεταπηδήσει σε μια ανώτερη κοινωνική τάξη είναι εκ προοιμίου μυθιστορηματική. Ο έρωτας με ένα κορίτσι της αριστοκρατίας που ζούσε στη συνοικία των Εξοχών αύξησε αυτή τη σαγήνη κι έσπρωξε τον ήρωα σε έναν τυχοδιωκτικό βίο.

 

Ο έρωτας ως κινητήριος δύναμη για επιβίωση, για απόκτηση πλούτου, για την εξέλιξή μας (όχι πάντα θετική).Αν ο Λευτέρης Ζεύγος δεν είχε ερωτευθεί την Μίρζα ,θα είχε την ίδια πορεία στη ζωή του;

Όπως ακριβώς στη εξιστόρηση των πραγματικών γεγονότων όπου δεν μπορούμε να απαντήσουμε στο τι θα γινόταν αν, έτσι και στη μυθιστορηματική αφήγηση απάντηση δεν υπάρχει. Αν ο Λευτέρης δεν είχε ερωτευτεί το συγκεκριμένο κορίτσι, αυτό το βιβλίο δεν θα υπήρχε.

 

 Τα κεφαλαία που παρεμβάλλονται στο μυθιστόρημα με τίτλο "Στάσιμα" είναι μια ανάγκη του συγγραφέα να απολογηθεί ή να αποκαλυφθεί στον ήρωά του και να "υποψιάσει" τους  αναγνώστες του για τα συγγραφικά τερτίπια ;

Η επιθυμία του συγγραφέα είναι να κλείσει το μάτι στους αναγνώστες, να παίξει μαζί τους τα παιχνίδια της γραφής, να τραβήξει την κουρτίνα που κρύβει την κουζίνα του και να τους μιλήσει για τα υλικά που χρησιμοποιεί αλλά και να μην αποκρύψει την πιθανή ακαταστασία που βασιλεύει εκεί. Λέγοντας να παίξει μαζί τους διευκρινίζω πως χρησιμοποιώ αυτό το ρήμα με όλη την πραγματική του βαρύτητα και σημασία. Τα παιδιά και οι ασχολίες τους αποτελούν μεγάλο σχολείο για τους ενήλικες, το παιχνίδι άλλωστε είναι μέσα στη φύση του ανθρώπου ανεξαρτήτου ηλικίας. Στην περίπτωση της τέχνης νομίζω πως είναι το ξελαχάνιασμά της, πως ελαφραίνει το μεγαλείο της και φωτίζει και άλλους τρόπους δημιουργίας.

 

Πόσο χρειάζεται να  συμπάσχει ή να ταυτίζεται ο συγγραφέας με τους ήρωές του, αν δεχθούμε ότι σε όλες τις σχέσεις πρέπει να υπάρχουν όρια;

 

Στα πρώτα κεφάλαια κάθε βιβλίου η ταύτιση και η συνοδοιπορία είναι απαραίτητες, αλλά, ξέρετε, όσο περνούν οι σελίδες οι λογοτεχνικοί χαρακτήρες ενηλικιώνονται και στην  πορεία τους ανεξαρτητοποιούνται. Κανένας συγγραφέας δεν μπορεί να κουνάει τους ήρωές του με κάθε του καπρίτσιο σαν υπάκουες μαριονέτες. Οι ήρωες πια υπάρχουν, έχουν συγκρότηση, συνοχή, ζωή αλλά και προσωπικές ιδιαιτερότητες. Ο συγγραφέας - δημιουργός τους οφείλει να τους σεβαστεί, αν δε θέλει να γελοιοποιηθεί στα μάτια των αναγνωστών του.

 

 Η μνήμη και ο χρόνος και η τοπική ιστορία δείχνουν να παίζουν σημαντικό ρόλο στην εξέλιξη της μυθοπλασίας. Η διατήρηση της ιστορικής μνήμης πόσο σημαντική θεωρείτε ότι είναι ;


Νομίζω απαραίτητη παρ’ όλο που η συζήτηση για την ιστορική πρόσληψη των γεγονότων μοιάζει ατελείωτη. Δεν μπορώ να φανταστώ καμιά στερεή προσωπικότητα, κανένα δημιουργικό νου, καμιά συνείδηση πολίτη χωρίς αυτή τη συγκρότηση που δίνει η αναζήτηση και η γνώση του παρελθόντος. Άλλωστε η διαμόρφωση της κάθε λογής συλλογικής ταυτότητας προϋποθέτει μια αποδοχή και χρήση του παρελθόντος για χάρη του παρόντος.

 

Ο Ευγένιος Ζιρντό έχει διαπράξει πολλά ατοπήματα και αδικήματα ,ωστόσο δεν μπορεί κάποιος να του προσδώσει το επίθετο "κακός". Τι άλλο θα μπορούσε να έχει διαπράξει για να τον χαρακτηρίσουμε έτσι;

Θα ήταν νομίζω προτιμότερο να αποφύγουμε τους κάθετους διαχωρισμούς και τις στεγανές κατηγορίες. Το μυθιστόρημα είναι ένα γραμματειακό είδος που προσφέρεται σε πιο σύνθετες απεικονίσεις της ανθρώπινης συνείδησης και συμπεριφοράς. Σε όλους τους χαρακτήρες συνυπάρχουν θετικά και αρνητικά στοιχεία σε διαφορετικές φυσικά αναλογίες. Δίπλα σε αυτά προσθέστε ακόμη την παιδεία του καθενός καθώς και τα πολιτιστικά συμφραζόμενα της κάθε εποχής, οπότε η ανθρώπινη κατάσταση φαίνεται ακόμη πιο περιπλεγμένη. Το ίδιο ακριβώς όπως στα μυθιστορήματα συμβαίνει και στη ζωή, παλεύουμε κάθε μέρα με αντιθετικές δυνάμεις μέσα μας και η συνισταμένη αυτών των δυνάμεων είναι η εικόνα μας στους άλλους.

 

Αν, όπως αναφέρεται στο οπισθόφυλλο, ο εικοστός αιώνας προκάλεσε ανήκεστο βλάβη στην ύπαρξη, τι πιστεύετε ότι έχει αλλάξει στα πρώτα δεκαεπτά χρόνια του αιώνα που διανύουμε;


Νομίζω ότι δίπλα στο δέος του ιερού που υπάρχει εδώ και χιλιάδες χρόνια στις ανθρώπινες κοινωνίες, έχει τώρα προστεθεί το δέος της τεχνολογίας και ετερόκλητοι φόβοι που συνοδεύουν τον καθημερινό της καλπασμό. Το διαδίκτυο, για να αναφέρω μόνο ένα παράδειγμα, μεταμόρφωσε μέσα σε μικρό χρονικό διάστημα τον κόσμο μας. Η πραγματικότητα του skype, για να γίνουμε ακόμη πιο συγκεκριμένοι, πριν από λίγες δεκαετίες απεικονιζόταν μόνο στις ταινίες επιστημονικής φαντασίας. Ποτέ άλλοτε στην ανθρώπινη ιστορία δεν ήταν προς διάθεση τόσα πολλά αγαθά χωρίς κόπο, όπως χιλιάδες θεατρικές παραστάσεις, ταινίες, μουσικές, τόσα πολλά με το πάτημα ενός πλήκτρου. Αλήθεια όμως ποιος μπορεί όμως να διαχειριστεί όλη αυτή την πληθώρα και να ωφεληθεί πραγματικά; Κι αυτά που γνωρίσαμε δεν είναι τίποτε μπροστά σε όλα αυτά που σχεδιάζονται και προγραμματίζονται. Νομίζω ότι είναι η πρώτη φορά στην ιστορία που ο άνθρωπος νιώθει πραγματικό δέος για τον ίδιο τον άνθρωπο.

 

Ποιες αξίες θεωρείτε αδιαπραγμάτευτες ;

Κατ’ αρχήν την αξία του να υπάρχουν αξίες και να κατονομάζονται. Ζώντας πολύ συχνά σε έναν πολτό σχετικοκρατίας και θολούρας είναι σημαντικό να προβάλλουμε αυτά στα οποία οι περισσότεροι από μας συμφωνούμε. Η αλληλεγγύη, η ανοχή, η παιδεία, ο σεβασμός στην παιδικότητα και η αναγνώριση της ιδιαιτερότητάς της, η δημοκρατία, ο σεβασμός της παράδοσης, τόσα πολλά…

 

Ασχολείστε με τη συγγραφή ενός νέου βιβλίου;

Κάτι έχει ήδη γεννηθεί αλλά βρισκόμαστε ακόμη στην ενδομήτρια περίοδο, και ,όπως γνωρίζετε, αυτό το χρονικό διάστημα χρειάζεται περισυλλογή και σιωπή. Σας ευχαριστώ πολύ.

 

 

 



2 Ιουλίου 2017

Πέρσα Κουμούτση :Η αξία ενός δημιουργού αργεί να φανεί"


                  Πέρσα Κουμούτση



"Η αξία ενός δημιουργού αργεί να φανεί"


Το βιβλίο της "Αλεξανδρινές φωνές στην οδό Λέψιους" που κυκλοφόρησε πρόσφατα από τις εκδόσεις Μεταίχμιο και παρουσιάζεται  τη Δευτέρα στις 7 το απόγευμα στο Public της πόλης μας είναι η αφορμή της συνομιλίας μας με την συγγραφέα Πέρσα Κουμούτση .

Πρόκειται για ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον 

και  ιδιαίτερο βιβλίο με άξονα τους ανθρώπους που περιστοίχιζαν τον Κωνσταντίνο Καβάφη. Ο κάθε χαρακτήρας που περιγράφει αποτελεί στην ουσία τον καθρέφτη του άλλου,από την προσωπική ιστορία του οποίου αποκαλύπτεται η αληθινή ιστορία του προηγούμενου.

Η συγγραφέας θα συνομιλήσει με τη δημοσιογράφο Ροσσάνα Πώποτα και με το αναγνωστικό κοινό .

   


 

Οι "Αλεξανδρινές φωνές στην οδό Λέψιους", είναι ένα βιβλίο με ήρωες- πρόσωπα που ζούσαν και συναναστρεφόταν με τον Κ.Καβάφη λίγο πριν τον θάνατό του. Θέλετε να μας πείτε λίγα λόγια ;

 

Το βιβλίο έχει  άμεση σχέση με τη φθορά και τον Χρόνο. Ο Κ. Π. Καβάφης, όπως έλεγε ο Καζαντζάκης, ήταν ένα πρόσωπο που αντιπροσώπευε τη φθορά, την παρακμή μιας εποχής, ιδίως προς το τέλος της ζωής του, γι" αυτό ξεκινώ το βιβλίο σχεδόν από το τέλος της ζωής του. Επίσης, είναι ένα πρόσωπο που συμβολίζει την πόλη που περιγράφω, αλλά και το τέλος μια εμβληματικής εποχής, όπου τοποθετώ την πλοκή. Οι χαρακτήρες που τον πλαισιώνουν, είναι γείτονες και φίλοι του-αν και δεν είχε πολλούς φίλους ο Καβάφης. Άνθρωποι, που σαν τον ίδιο, συνεχίζουν τις ζωές τους, ρίχνονται στα πάθη τους, χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι όλα γύρω τους αλλάζουν σιγά σιγά, μεταμορφώνονται. Είναι τόσο απορροφημένοι και δοσμένοι  στον μικρόκοσμό τους , στις ανάγκες και τις βαθύτερες επιθυμίες τους, που δεν ακούν τους χτύπους του ρολογιού του Χρόνου και της Ιστορίας να χτυπά απειλητικά.. Είναι οι φωνές τους, τα πρόσωπα αλλά και κυρίως τα προσωπεία τους...

 

Τι σας ώθησε να θέλετε να φωτίσετε τα πρόσωπα όλων αυτών των ανθρώπων ;

 

O Καβάφης είναι άμεσα συνδεδεμένος με τη μνήμη αυτής της πόλης, τη συλλογική μνήμη αλλά και την ατομική, διότι πολλοί ήταν αυτοί που τον γνώρισαν και τον συναναστράφηκαν στα ελληνικά στέκια της Αλεξάνδρειας- παρότι είχε και πολλούς επικριτές. Ο ίδιος την εκθείασε και τη λάτρεψε όσο κανείς, αλλά  την ίδια στιγμή  ένοιωθε να ασφυκτιά στα στενά όρια ενός περίκλειστου κόσμου , της ελληνικής παροικίας, στην οποία θέλοντας και μη ανήκε. Οι άνθρωποι γύρω του έπαιξαν λοιπόν σημαντικό ρόλο στη διαμόρφωση των επιλογών της ποίησης του, της θεματολογίας του. Διότι κι αυτοί υπήρξαν πρωταγωνιστές σε πολλά από τα ποιήματα του, αποτέλεσαν δηλαδή την ‘πρώτη ύλη’ για την έμπνευσή του. Αυτή ακριβώς την πτυχή ήθελα να αναδείξω.

 

 

Κάθε κεφάλαιο του βιβλίου περιγράφει τη ζωή ενός διαφορετικού ήρωα κάθε φορά δίνοντας πάσα για το επόμενο με πρωταγωνιστή άλλον ήρωα .Θέλατε  να καταδείξετε και πόσο αλληλένδετες είναι οι ζωές  μας  με τις ζωές των γύρω μας ;

 

Τα πρόσωπα που περιγράφω ζουν στον ίδιο δρόμο, την εμβληματική οδό Λέψιους. Είναι άνθρωποι από διαφορετικά κοινωνικά στρώματα, που όμως τους ενώνει ο τόπος και η ίδια αυτή ανάγκη : να  ξεφύγουν από τα στενά όρια του «περίκλειστου» και μετέωρου κόσμου που τους έχει επιβληθεί, όπου όλοι γνωρίζουν τα πάντα για όλους. Κοινό τους γνώρισμα, η ανάγκη τους να βιώσουν τον έρωτα, μια ουσιαστικότερη ζωή, να αφεθούν στη μαγεία της πόλης, τις ηδονές της,  χωρίς την εποπτεία και τον φόβο της επίκρισης των άλλων, όπως συνέβη και με τον Καβάφη. Η αθέατη πλευρά των  χαρακτήρων πρωταγωνιστεί εδώ σε ένα κόσμο που δεν έπαψε ποτέ να κουβαλά τις αδυναμίες του. Έτσι ο κάθε χαρακτήρας που περιγράφω αποτελεί στην ουσία τον καθρέφτη του άλλου. Μέσα από την προσωπική του ιστορία αποκαλύπτεται η αληθινή ιστορία του προηγούμενου. Μια Εκεί εντοπίζεται και η ιδιαιτερότητα του βιβλίου.

 

 

Έχετε ζήσει στην Αίγυπτο. Ποιες είναι οι λέξεις που επικρατούν μέσα σας και με τις οποίες θα περιγράφατε τη χώρα αυτή ;

 

Αγάπη, ευγνωμοσύνη, σεβασμός, αλλά και θλίψη γιατί κι αυτή είναι μια χώρα που έχει περάσει τα πάνδεινα.

 

 Έχουν γραφτεί αρκετά βιβλία με θέμα τη ζωή του Καβάφη .Ξεχωρίζετε κάποιο από αυτά ;

 

Αν και το δικό μου δεν είναι ένα «καθαρόαιμο» βιβλίο για τον Καβάφη, αφού ο ίδιος καταλαμβάνει ένα μόνο μέρος του βιβλίου, πιστεύω πως όσα βιβλία που έχουν γραφτεί με θέμα της ζωή του είναι αξιόλογα και δεν μπορώ να διαλέξω ένα συγκεκριμένα.

 

Ο Κ.Καβάφης είναι ο σημαντικότερος ο πιο πολυμεταφρασμένος Έλληνας ποιητής 

με τη φήμη για την ιδιαίτερη προσωπική του ζωή να μην στέκεται εμπόδιο στην καταξίωσή του. Θέλετε να σχολιάσετε ;

 

Ας μην ξεχνάμε ότι ο Καβάφης δέχτηκε μεγάλο πόλεμο, όχι μόνο από πολλούς συντοπίτες του και διανοητές της τότε παροικίας, αλλά κι από ανθρώπους των γραμμάτων εδώ στην Ελλάδα. Επομένως η καταξίωση του, έτσι όπως τη γνωρίζουμε σήμερα ήλθε αργότερα. Σε κάθε περίπτωση η αξία ενός δημιουργού αργεί να φανεί, άσχετα με τη προσωπική του ζωή ή τα εμπόδια που μπορεί να αντιμετωπίζει ενώ βρίσκεται ακόμα στη ζωή.

 

Οι γυναικείες μορφές που βρίσκονται στο επίκεντρο της μυθοπλασίας του βιβλίου σας σκιαγραφούν τα ήθη της εποχής .Ογδόντα χρόνια μετά πόσο η γυναίκα έχει καταφέρει να ζει αυτόνομα ;

 

Η γυναίκα έχει καταφέρει πολλά, αλλά δυστυχώς έχει ακόμα δρόμο να διανύσει.

 

Ποιοι είναι οι συγγραφείς που θαυμάζατε και σας έκαναν να θέλετε να γίνετε ομότεχνή τους;

 

Όλοι οι μεγάλοι ‘δάσκαλοι’ της λογοτεχνίας άφησαν κάτι μέσα μου και πολλούς έχω θαυμάσει. Τη μεγαλύτερη όμως επιρροή τη δέχτηκα από τον νομπελίστα  συγγραφέα Ν. Μαχφούζ , με το έργο του οποίου ασχολήθηκα επί σειρά ετών, χαρίζοντας μου αναγνώριση και πολλές διακρίσεις.

 

 Ποιο βιβλίο διαβάζετε αυτή την εποχή ;

 

Ολοκληρώνω την ανάγνωση του βιβλίο της Ατγουντ το παιδί της Τρικυμίας κι αμέσως μετά έχω σκοπό να διαβάσω κι άλλα πολλά. Ανάμεσα σε αυτά ο Ινδικοπλεύστης του Γ. Βέη.

 

 

 Γράφετε ή μεταφράζατε  κάποιο νέο βιβλίο ;

 

Για την ώρα ξεκουράζομαι. Σε ένα μόλις εξάμηνο εκδόθηκαν τρία βιβλία μου. Δυο στην Ελλάδα και ένα στην Αίγυπτο. Θέλω να τα χαρώ , να τα στηρίξω όσο μπορώ, προτού αρχίσω κάτι καινούριο.

 


Βιογραφικό 

Η Πέρσα Κουμούτση, είναι συγγραφέας και μεταφράστρια λογοτεχνίας. Γεννήθηκε στο Κάιρο, Αιγύπτου και ήρθε στην Ελλάδα αφού ολοκλήρωσε τις σπουδές της στη Φιλοσοφική Σχολή του Αιγυπτιακού Πανεπιστημίου του Καΐρου. Από το 1993 ασχολήθηκε επαγγελματικά με τη λογοτεχνική μετάφραση από τα αραβικά και τα αγγλικά. Εκτός από έργα αγγλόφωνων συγγραφέων, έχει μεταφράσει το μεγαλύτερο μέρος του έργου του Αιγύπτιου νομπελίστα λογοτέχνη Ναγκίμπ Μαχφούζ από τα αραβικά, καθώς και έργα άλλων σημαντικών Αράβων δημιουργών. Το 2001, τιμήθηκε για το σύνολο των μεταφράσεών της με το Διεθνές Βραβείο Καβάφη, ενώ το αιγυπτιακό κράτος την έχει βραβεύσει δύο φορές για τη συνεισφορά της στα γράμματα. Έχει λάβει Ειδική Διάκριση από το Τμήμα Ελληνικών και Λατινικών Σπουδών του Πανεπιστημίου Αλ Αζχάρ ενώ έργα της έχουν μεταφραστεί στην αραβική γλώσσα.Από το 2002 μέχρι σήμερα έχει εκδώσει έξι μυθιστορήματα πάντα με κύριο άξονα τον διαπολιτισμικό διάλογο ανάμεσα στη Δύση και την Ανατολή. Τα βιβλία της "Στους δρόμους του Καΐρου" (2014), "Δυτικά του Νείλου" (2006) και "Αλεξάνδρεια στον δρόμο των ξένων" (2002) κυκλοφορούν από τον Εθνικό Οργανισμό Βιβλίου της Αιγύπτου .





25 Ιουνίου 2017

Αλκυόνη Παπαδάκη: Το καλό αργεί να βρει την πορεία του.Δεν χάνεται.Έχει τη δύναμη να ξεχωρίσει.

                     Αλκυόνη Παπαδάκη: 

    "Το καλό αργεί να βρει την πορεία του.Δεν χάνεται.Έχει τη δύναμη να ξεχωρίσει."



Συναντηθήκαμε με την κυρία Αλκυόνη Παπαδάκη στον κήπο του Xenia λίγες μέρες πριν.Το ραντεβού μας ήταν για τις 6.30 το απόγευμα,αφού στις 7.30 θα έπρεπε να βρίσκεται στη Λέσχη Βόλου για την παρουσίαση του νέου της βιβλίου "Μια ατέλειωτη φυγή"

Στις 6.15 που ήμουν εκεί τη βρήκα ήδη  να με περιμένει χαλαρή και ευδιάθετη πίνοντας τον καφέ της. Ένα διεισδυτικό βλέμμα έξυπνης γυναίκας αλλά και ένας γενναιόδωρα καλός λόγος ήταν τα πρώτα που εισέπραξα από την

αγαπημένη και πολυγραφότατη συγγραφέα.


"Να μιλάμε στον ενικό,σε παρακαλώ",μου είπε.Από την πρώτη στιγμή αισθάνθηκα σα να μιλάω με ένα πρόσωπο που έχω συναντήσει αρκετές φορές και η συζήτησή μας κράτησε αρκετά αφού έκλεισα το κινητό όπου κατέγραφα τη συνέντευξή  μας.

Όλα της τα βιβλία εκδίδονται από τον οίκο Καλέντη,που τον αισθάνεται οικογένειά της,όπως ανέφερε μεταξύ άλλων .

Έφυγα με έντονη την εντύπωση που μου άφησε η διάθεσή της για δημιουργικότητα και ζωή και η παρότρυνσή της να ασχολούμαστε  όλοι με κάτι που αγαπάμε  για να αποφεύγουμε την φθορά  που φέρνει ο χρόνος και να προσπαθούμε κάθε μέρα να κάνουμε κάτι καλό ...



Δώστε μας λίγα στοιχεία για το νέο σας βιβλίο «Μια ατέλειωτη φυγή»,κυρία Παπαδάκη.

Είναι το  ημερολόγιο μιας γυναίκας, η οποία, τελειώνοντας τη ζωή της, είχε αφήσει αυτό το ημερολόγιο,στο οποίο είχε περιγράψει κάποιους χαρακτήρες και την ιστορία ανθρώπων που είχε γνωρίσει .Είναι πέντε οι ιστορίες.Και είναι ιστορίες που της είχαν δημιουργήσει μια χαρακιά μέσα στην ψυχή της.Μια χαρακιά όχι με την κακή έννοια.Έγραφε στο ημερολόγιό της τις ιστορίες αυτών των ανθρώπων. Το βρήκε ,λοιπόν, η ανηψιά της αυτό το ημερολόγιο μετά από έναν περίεργο θάνατο που είχε επιλέξει η ίδια για τον εαυτό της .

Αυτό λοιπόν είναι το ημερολόγιο της  Μαγδαληνής ή Μάγδας, που περιγράφει πέντε ιστορίες,πέντε χαρακτήρες ανθρώπων που είχε γνωρίσει αυτή η γυναίκα.

 

Προτιμήσατε την πρωτοπρόσωπη αφήγηση σ αυτό το βιβλίο σας, λοιπόν..

Ναι, γιατί η Μάγδα γράφει  σε πρώτο πρόσωπο. Βέβαια ,τους ανθρώπους αυτούς τους είχα γνωρίσει εγώ. Η Μάγδα, σε ό,τι αφηγείται, είμαι εγώ.Έκτός από τα παιδικά της χρόνια,βέβαια,που ήταν πολύ άσχημα ,ήταν τραγικά,αποτελούν στοιχεία μυθοπλασίας,είναι από άλλη ιστορία.Βέβαια,ούτε τα δικά μου ήταν καλά,αλλά δεν ήταν τέτοια.Ήταν  οι συνθήκες διαφορετικές.

 

Τα κεφάλαια ,ωστόσο, "συνομιλούν» μεταξύ τους,παρόλο που διαπραγματεύεται  το καθένα μια διαφορετική ιστορία...

Ναι,έχω πλάσει τα κεφάλαια με τέτοιο τρόπο ,ώστε να φαίνονται καθαρά οι χαρακτήρες και οι ιστορίες τους.Μπορεί,λοιπόν,η κάθε ιστορία να διαβαστεί και ανεξάρτητα από τις υπόλοιπες.

 

 

Έχετε μια μεγάλη και αξιόλογη πορεία στο συγγραφικό χώρο.Πέρα από τους παλαιότερους μυθιστοριογράφους  και αυτούς της γενιάς  σας,βλέπετε ότι υπάρχουν άξιοι συνεχιστές σήμερα;

Πάντα υπάρχουν νέοι άνθρωποι που προχωρούν παραπέρα.Αυτό που βλέπω είναι μια έλλειψη λογοτεχνίας ,όχι μυθοπλασίας ή αφήγησης βλέπω ότι υπάρχει ένα "κόντεμα" στη λογοτεχνία.Αυτό που κάνω εγώ,το ξεχωριστό  και λίγοι άλλοι,αλλά όχι όλοι όσοι γράφουν ,είναι λογοτεχνία.

 

Κι αυτό που αποκαλούν γυναικεία λογοτεχνία;

Δεν ξεχωρίζω εγώ γυναικεία και ανδρικά λογοτεχνήματα.Το ταλέντο είναι ταλέντο…

 

Ωστόσο,όπως είπατε πριν, βλέπετε ότι υπάρχει κάποια έκπτωση,άρα και πιθανόν στις λίστες των ευπώλητων να υπάρχουν ανάλογα βιβλία;..

 

Μιλάμε για τη ροζ λογοτεχνία ,που είναι ένα άλλο είδος.Οι γυναίκες επίσης ,διαβάζουν περισσότερο αλλά αυτό δεν σημαίνει ότι ορθά την αποκαλούν γυναικεία λογοτεχνία..

 

Εσείς,ποιο θεωρείτε καλό βιβλίο;

Εγώ θεωρώ καλό ένα βιβλίο που σου ανοίγει παράθυρα στην ψυχή. Που κάνει την ψυχή σου να ταξιδεύει, που δημιουργεί φως κι ελπίδα μέσα σου ,ένα όνειρο…

 

Είναι ένα ηχηρό μήνυμα ελπίδας κάθε βιβλίο σας;

Από ό,τι καταλαβαίνω είναι και θα ήταν υπερβολική σεμνοτυφία να πω ότι δεν είναι, αφού το αντιλαμβάνομαι. Και πιστεύω πως ένα βιβλίο δεν έχει λόγο να υπάρχει αν δεν δίνει  ανάλογα μηνύματα Και βέβαια, εμένα επειδή μου αρέσει η λογοτεχνία, θέλω και τα κείμενά μου να είναι λογοτεχνικά. Γι' αυτό χρησιμοποιώ πολλές παρομοιώσεις ,μεταφορές και όλα τούτα..

 

Ποιοι συγγραφείς έδωσαν ώθηση στη δική σας πένα;

Διάβαζα πολύ από μικρή όλους τους κλασικούς Έλληνες συγραφείς.Ο Καζαντζάκης με επηρέασε ιδιαίτερα -ήταν και πατριώτης μου.Με έκανε να νιώσω πόση  αξία είχαν οι λέξεις και το βάρος και η σημασία κάθε λέξης.Να χρησιμοποιώ την λέξη στο σημείο εκείνο που να δίνει το βάρος και την ουσία της. Διάβαζα Μυριβήλη ,Βενέζη,Λουντέμη ,όλους αυτούς, οι οποίοι φυσικά, με επηρέασαν μέχρι να βρω τον δικό μου δρόμο.

 

Και σήμερα, που υπάρχουν τόσα βιβλία ,κρίνετε ότι η ποσότητα είναι σε βάρος της ποιότητας;

Η ποσότητα δεν παίζει κανέναν ρόλο γιατί η ποιότητα πάντα διακρίνεται. Και το καλό( και δεν μιλώ μόνο για το βιβλίο)αργεί ,ίσως κάποιες φορές να βρει την πορεία του, αλλά στο τέλος τη βρίσκει. Δε χάνεται το καλό. Το καλό θα ξεχωρίσει. Έχει τη δύναμη να ξεχωρίσει.

 

 

Η γυναίκα, μέσα από τη δική σας ματιά και την εμπειρία σας, τι πιστεύετε ότι κέρδισε και τι έχασε στο πέρασμα των δεκαετιών;

Άλλαξαν πάρα πολλά.

Καταρχάς κέρδισε την προσωπικότητα της ,να υπάρχει σαν άτομο να δίνει το στίγμα της, κέρδισε κάποια από τα θέλω της .Βέβαια ,τοαρνητικό είναι ότι δεν έχει τις παροχές που έχουν γυναίκες άλλων χωρών κι έτσι,παρόλο που έχει κατακτήσει όλα όσα είπα ,είναι αναγκασμένη να κάνει πράγματα που τη δεσμεύουν και την κουράζουν,επειδή έχει επωμιστεί μεγαλύτερο βάρος ευθυνών και δουλειάς..Παρόλο που τα σημερινά ζευγάρια μοιράζονται αρκετές ευθύνες,το βάρος συνεχίζει να πέφτει στη γυναίκα.Δεν υπάρχει απόλυτη ισότητα.Ακόμα η γυναίκα το παλεύει.

 

Παρόλο που μεσουρανούσατε συγγραφικά στις χρυσές δεκαετίες των συγγραφέων Life style εσείς δεν μπήκατε στη διαδικασία να γίνετε κάτι ανάλογο .

Ποτέ δεν είχα σχέση με το δήθεν και μισώ ό,τι είναι δήθεν.

 

Τι νομίζετε ότι λείπει σήμερα στην Ελλάδα της Κρίσης;

Όταν είμασταν νέοι, είχαμε όραμα.Αυτό λείπει σήμερα. Κι αν δεν έχεις όραμα, δεν μπορείς να βγεις και να αγωνιστείς..

 Γιατί δεν φτάνει μόνο το προσωπικό μας όνειρο.Χρειάζεται ένα συλλογικό όραμα.

 

Ξεχωρίζετε κάποιο από τα βιβλία σας;

Όχι ,δεν ξεχωρίζω κάποιο από τα βιβλία μου, απλώς το τελευταίο είναι πάντα πιο κοντά μου ,το θυμάμαι καλύτερα, αλλά δεν αγαπώ κάποιο περισσότερο.


Είναι όλα τους παιδιά σας;

Όχι, δεν είναι παιδιά μου, γιατί για το παιδί μου θα γινόμουν θυσία,κάτι που δεν υα έκανα για κανένα βιβλίο μου, γι αυτό και θεωρώ λάθος να αποκαλούνται τα βιβλία μας παιδιά μας.

Έιναι,όμως,κομμάτια της ψυχής μου.

Κι επειδή πάντα τη μοίραζα την ψυχή μου,σε σημείο πολλές φορές να είναι εις βάρος μου, τα βιβλία μου είναι κομμάτια της ψυχής μου που δεν είναι εις βάρος μου.

 

Τα βιβλία σας Χειμωνιάτικη Λιακάδα και Το χρώμα του φεγγαριού είχαν μεταφερθεί στη μικρή οθόνη.Ποια εντύπωση σας άφησε η μεταφορά τους;

Ήταν πολύ καλές σειρές,ιδιαίτερα η Χειμωνιάτικη Λιακάδα.Δεν ήταν αυτούσια μεταφορά ,επειδή η ατμόσφαιρα και η  ποίηση που υπάρχει στα βιβλία μου δεν μεταφέρεται στην τηλεόραση.Θα  μπορούσε να γίνει επιτυχημένα ενδεχομένως στον κινηματογράφο από έναν καλό σκηνοθέτη. Ήταν όμως γενικά καλές σειρές με καλούς ηθοποιούς.

Δεν μου απέδωσε εμένα κάτι ιδιαίτερο όλο αυτό ,γι'αυτό και όταν μου ξαναζήτησαν βιβλία είπα όχι.Δεν ήμουνα σίγουρη τι θα γίνει.

 


Πώς θα θέλατε να κλείσουμε τη συζήτησή μας,κυρία Παπαδάκη;

Ήθελα να σου πω σε σχέση με την ερώτηση που  μου έθεσες  πριν, για τους νέους:Bλέπω, επειδή έχω νέο παιδί,ένα νέο αγόρι πως ,παρόλο που έχουν αλλάξει πολύ οι συνθήκες ζωής  στα δύο φύλα, σε σχέση με τη δική μου εποχή,το βάρος συνεχίζει να το έχει η γυναίκα.

 Και πως οι νέοι χρειάζονται όραμα.




 










22 Ιουνίου 2017

Μαίρη Κόντζογλου Η λογοτεχνία,δεν χωρίζεται σε καλή, γυναικεία, ανδρική, δύσπεπτη ή εύπεπτη. Από τη στιγμή που μπαίνουν προσδιορισμοί παύει να είναι ‘λογοτεχνία’

               Μαίρη Κόντζογλου 



"Η λογοτεχνία,δεν χωρίζεται σε καλή, γυναικεία, ανδρική, δύσπεπτη ή εύπεπτη. Από τη στιγμή που μπαίνουν  προσδιορισμοί παύει να είναι ‘λογοτεχνία’ .



Με αφορμή το βιβλίο της Οι Μαγεμένες (Las Incantadas) που παρουσιάζεται στο Βόλο την Παρασκευή, 23 Ιουνίου 2017, στις 7 μ.μ.,στο Public Βόλου (Ογλ 28 & Ι. Κονταράτου 9) συνομιλήσαμε  με την  Μαίρη Κόντζογλου.

Για το βιβλίο θα μιλήσει η δημοσιογράφος Ροσσάνα Πώποτα ενώ η συγγραφέας θα συνομιλήσει με το κοινό και θα υπογράψει αντίτυπα του βιβλίου.

Στη συνέντευξη που παραχώρησε για τη εφ.Θεσσαλία  η Μαίρη  Κόντζογλου εξηγεί ποιες είναι είναι "οι Μαγεμένες",μιλά για την ανάγκη της γνώσης της τοπικής ιστορίας και τη διαφύλαξη  της πολιτιστικής μας κληρονομιάς .

 Η Μαίρη Κόντζογλου, που καταξιώθηκε στο αναγνωστικό κοινό από την Τριλογία "Τα παλιά Ασήμια", μιλά  για τον απόηχο της επιτυχίας της,για τη δυσκολία της μεγάλης φόρμας και καταθέτει  την άποψή της για την αποκαλούμενη γυναικεία λογοτεχνία και τις λίστες των ευπώλητων βιβλίων.

 



"Οι Μαγεμένες",ο τίτλος του νέου σας βιβλίου, βασισμένο σε ιστορικά στοιχεία. Τι ακριβώς ήταν οι Μαγεμένες ;


Οι Μαγεμένες - Las Incantadas στα λαντίνο, τη γλώσσα των σεφαραδιτών Εβραίων της Σαλονίκης ή Στοά των Ειδώλων για τους Έλληνες είναι ένα ρωμαϊκό μνημείο το οποίο βρισκόταν στο κέντρο της πόλης, εξαιρετικής ομορφιάς και μεγάλης καλλιτεχνικής αξίας.

Πιθανόν να ήταν μέρος ενός μεγαλύτερου συγκροτήματος,  γυμναστηρίου κατά πάσα πιθανότητα.

Το μνημείο, από τα ύστερα χρόνια του 2ου μΧ αιώνα που φιλοτεχνήθηκε, το σεβάστηκαν όλοι οι κατακτητές της πόλης –και ήταν πολλοί- , όπως και οι μεγάλοι σεισμοί  που την χτύπησαν.

 

Το 1864 ο Γάλλος παλαιογράφος Εμανουέλ Μιλλέρ , με εντολή του αυτοκράτορα της Γαλλίας Ναπολέοντα του Γ’ και τη σύμφωνη γνώμη του σουλτάνου Αμπντούλ Αζίζ  - η Σαλονίκη είναι ακόμη τουρκοκρατούμενη – φτάνει στην πόλη για να  πάρει το μνημείο στο Παρίσι, παρά την θέληση όλων των κατοίκων, είτε ήταν χριστιανοί, εβραίοι ή μουσουλμάνοι.

Αυτό είναι το ιστορικό γεγονός με λίγα λόγια, για το οποίο ελάχιστα πληροφορημένοι είμαστε όλοι μας.

 

Η «απαγωγή των Μαγεμένων» είναι η πρώτη καταγραμμένη αρχαιοκαπηλία της Ελλάδας, σαφώς έχει προηγηθεί η απαγωγή των  μαρμάρων του Παρθενώνα όμως δεν είναι καταγραμμένη πουθενά. Σε αντίθεση με τις ΜΑΓΕΜΕΝΕΣ , τις ΚΑΡΥΑΤΙΔΕΣ ΤΗΣ ΣΑΛΟΝΙΚΗΣ όπως λέγονται που η απαγωγή του έχει καταγραφεί , από τον ίδιο τον απαγωγέα, στις καθημερινές σχεδόν επιστολές προς την γυναίκα του.


 Πού τελειώνει η ιστορία και πού αρχίζει η μυθοπλασία στο βιβλίο σας;

Με επίκεντρο την απαγωγή των Μαγεμένων έφτιαξα μια μυθιστορία που σαν τον κισσό σκαρφάλωσε πάνω στο ιστορικό γεγονός και το σφιχταγκάλιασε.

Θέλω να πω ότι το ιστορικό γεγονός της απαγωγής δεν βρίσκεται στο φόντο του μυθιστορήματος και έχει πλεχτεί μια μυθιστορία ανεξάρτητη από αυτό, αντίθετα, έχω βάλει τους ήρωες του βιβλίου να συμμετέχουν στην απαγωγή, είτε προσπαθώντας να την αποτρέψουν, κυρίως αυτό, είτε σαν συνεργοί του Μιλλέρ.

Ακόμη και ο ίδιος ο απαγωγέας είναι ένας από τους ήρωες του βιβλίου.

Φλογεροί επαναστάτες, αρχαιολόγοι και αρχαιοκάπηλοι, ελληνολάτρες και κερδοσκόποι, γυναίκες υποταγμένες, γυναίκες μοιραίες, δυναμικές ή καθηλωμένες στα κοινωνικά πρότυπα, άνθρωποι με ιδεώδη και άνθρωποι χωρίς ιερό και όσιο είναι οι ήρωες που συνθέτουν ένα πολύχρωμο, πολύγλωσσο και πολυθεϊκό παλίμψηστο.


Πόσο δύσκολη είναι η συλλογή των ιστορικών πληροφοριών και η ένταξή τους μέσα σε ένα μυθιστόρημα;

Δεν είναι δύσκολη, αν γνωρίζεις τον τρόπο να ερευνάς και αν έχεις καλές πηγές. Τώρα δε με το διαδίκτυο, όλα γίνονται ευκολότερα. Απαιτείται, όπως σε όλα τα πράγματα, αφοσίωση και σύστημα.


Η τοπική ιστορία δεν διδάσκεται στα σχολικά εγχειρίδια. Πόσο σημαντική θεωρείτε την ιστορική μνήμη ως κληρονομιά στο επόμενες γενιές και πόσο η λογοτεχνία μπορεί και οφείλει να βοηθήσει σ'αυτό;

«Σβήνοντας ένα κομμάτι από το παρελθόν, είναι σαν να σβήνεις και ένα αντίστοιχο κομμάτι από το μέλλον» έχει πει ο Σεφέρης και δεν χρειάζεται να προσθέσω τίποτα άλλο.

Πιστεύω πως ναι, η λογοτεχνία βοηθάει και στο να γνωστοποιήσει ένα ιστορικό γεγονός ή πρόσωπο αλλά και στο να δείξει και κάποια άλλη πλευρά. Η Ιστορία συνήθως δεν γράφεται για να είναι αντικειμενική…

Επίσης, είναι γνωστό πως «μιλάει» για βασιλείς, στρατηγούς, επιφανείς τέλος πάντων ανθρώπους και για μεγάλα γεγονότα. Υπάρχουν όμως πάντα προσωπικότητες και γεγονότα που παρά λίγο δεν έγιναν γνωστά, παρά λίγο δεν άλλαξαν τον ρου της ιστορίας και του κόσμου.  Μπορούμε και από αυτά να μάθουμε.

 

"Τα Παλιά Ασήμια" αποτελούν μια τριλογία που αγαπήθηκε (από το πρώτο βιβλίο) ιδιαίτερα πολύ από τους αναγνώστες. Πόσο    

σημαντικό είναι για εσάς να συνεχίσετε να παραδίδετε βιβλία που αφορούν το ευρύ αναγνωστικό κοινό ;

Σημαντικό για μένα είναι να συνεχίσω να γράφω βιβλία με θέματα που πρώτα από όλους συγκινούν εμένα  και ανοίγουν τους συγγραφικούς μου ορίζοντες.

Αν αυτά τα θέματα αφορούν και πολλές χιλιάδες αναγνώστες ακόμη καλύτερα.

 

Γίνεται πολύς λόγος για την "γυναικεία" λογοτεχνία που απευθύνεται σε ευρύ κοινό που διαβάζει "εύπεπτα" βιβλία . Ισχύει αυτός ο διαχωρισμός; Ποια η δική σας άποψη ;

Η λογοτεχνία, όπως το λέει και η λέξη, δεν χωρίζεται σε καλή, γυναικεία, ανδρική, δύσπεπτη ή εύπεπτη. Από τη στιγμή που μπαίνουν οι επιθετικοί προσδιορισμοί παύει να είναι ‘λογοτεχνία’ .

Ναι, όπως πάντα και όπως σε όλο τον κόσμο, κυκλοφορούν εύπεπτα, ροζ, φουξ, μοβ,  ρομαντικά ,  όπως θέλουμε τα λέμε, βιβλία.

Δεν κάνουν όμως μόνο αυτά μεγάλες πωλήσεις. Υπάρχουν και εξαιρετικά βιβλία που γίνονται ευπώλητα. Αναφέρω την Ιωάννα Καρυστιάνη που θαυμάζω και παρακολουθώ ή το CONFITEOR του Ζάουμε πέρυσι που ήταν ένα θαυμάσιο και πολύ δύσκολο βιβλίο.

Όμως στην Ελλάδα, δυστυχώς, υπάρχει (ακόμη μία) διαστροφή για το συγκεκριμένο θέμα. Κάποιοι, χωρίς να έχουν διαβάσει, συνήθως τίποτα!, θεωρούν τα ευπώλητα «γυναικεία».

Γιατί αποκλείεται ένα λογοτεχνικό βιβλίο να κάνει μεγάλες πωλήσεις;

Η τέχνη είναι για όλους δεν είναι προνόμιο κάποιων συγκεκριμένων.


Η μεγάλη φόρμα (το μυθιστόρημα) έχει λιγότερους εκπροσώπους σε σχέση με τα βιβλία μικρής φόρμας(διηγήματα,νουβέλες).Θεωρείτε δυσκολότερη τη μεγάλη φόρμα ;

Προσωπικά, θεωρώ δυσκολότερο το διήγημα. Αλλά, αντικειμενικά, νομίζω πως ναι, σε ένα μυθιστόρημα πρέπει να συνθέσεις, αποσυνθέσεις και ανακατανείμεις πολύ περισσότερα πρόσωπα, γεγονότα, συναισθήματα κλπ. Επίσης η δομή είναι πολύ περισσότερο απαιτητική.


Ποιοι είναι οι συγγραφείς που έδωσαν ώθηση στη δική σας πένα;

Είναι πάρα πολλοί και είμαι ευτυχής που τους έχω διαβάσει/μελετήσει. Νομίζω πως ποτέ δεν θα τολμούσα να γράψω αν δεν είχα διαβάσει –και συνεχίζω ακάθεκτη- τόσο σπουδαία βιβλία. Αν πρέπει να πω έναν θα έλεγα τον Ν.Καζαντζάκη.

 

 Ποια βιβλία διαβάζετε αυτή την εποχή και θα θέλατε να μας συστήσετε;

Τώρα διαβάζω το «Στου Χατζηφράγκου» του Κοσμά Πολίτη, γράφτηκε το 1962 και το βρίσκω συγκλονιστικά ωραίο. Γλώσσα, δομή, μουσικότητα, πληροφορίες. Αριστούργημα! Πώς μου είχε ξεφύγει τόσα χρόνια;


Γράφετε κάτι καινούργιο αυτή τη χρονική περίοδο ;Θέλετε να μας πείτε;

Πάντα γράφω κάτι. Που από την αρχή δεν ξέρω τι θα γίνει. Γι’αυτό και δεν ανακοινώνω μέχρι να είμαι σίγουρη πως, το κείμενο και εγώ, έχουμε βρει ο ένας το στίγμα του άλλου.

 Σας ευχαριστώ πολύ



9DB22362-3BE6-4B99-91C0-4132D7891848-1-1280x960-oriented.png


19 Ιουνίου 2017

Σπύρος Πετρουλάκης "Μου αρέσει να καταπιάνομαι με δύσκολα θέματα και με προβλήματα που ταλανίζουν την ελληνική οικογένεια"


             Σπύρος Πετρουλάκης 
        

"Μου αρέσει να καταπιάνομαι με δύσκολα θέματα και με προβλήματα που ταλανίζουν την ελληνική οικογένεια" 


Το βιβλίο του"Το τελευταίο  δαχτυλίδι" "(εκδ.Μίνωας) είναι η αφορμή της συζήτησής  μας με τον Σπύρο Πετρουλάκη .



"Το τελευταίο δαχτυλίδι" ,το νέο σας μυθιστόρημα,η ασυνήθιστη ιστορία ενός ζευγαριού με πέντε δαχτυλίδια να γεμίζουν  με ανατροπές τη ζωή τους.Πείτε  μας λίγα λόγια.

Το τελευταίο δαχτυλίδι πραγματεύεται ένα πρωτότυπο θέμα, ένα θέμα ταμπού για την ελληνική κοινωνία, αυτό της παρένθετης μητρότητας. Οι ήρωες μου απλοί,ανθρώπινοι ,καθημερινοί άνθρωποι της διπλανής πόρτας, του ίδιου μας του σπιτιού, ζουν τις ζωές τους και εμείς κοιτάζοντας ποτέ από τα ανοιχτά παράθυρα και πότε μέσα από την κλειδαρότρυπα γινόμαστε συνένοχοι  και συμμέτοχοι στα πάθη και στα λάθη τους. Είναι ένα μυθιστόρημα που υμνεί  τη μητρότητα, τη φιλία και την ανιδιοτέλεια. Ένα πολυδιάστατο μυθιστόρημα με πολλές ανατροπές και εκπλήξεις που οι μέχρι τώρα κριτικές των αναγνωστών με έχουν ικανοποιήσει απόλυτα.


Τι ήταν αυτό που σας έκανε να ασχοληθείτε με το ζήτημα της παρένθετης μητρότητας ;

Η υπογονιμότητα και οι δυσκολίες που αντιμετωπίζουν τα σημερινά ζευγάρια να τεκνοποιήσουν ήταν το έναυσμα για αυτή την ιστορία. Μου αρέσει να καταπιάνομαι με δύσκολα θέματα και με προβλήματα που ταλανίζουν την ελληνική οικογένεια. Κυρίως όμως με προκαλεί όλη αυτή η γνώση που αποκτώ από τους «γνώστες» προετοιμάζοντας το βιβλίο μου.


 Το ανά χείρας βιβλίο σας είναι το τέταρτο μυθιστόρημά σας.Τι ήταν αυτό που σας έκανε να ασχοληθείτε με τη συγγραφή;

Δεν γνωρίζω ακριβώς τι με παρακίνησε να γράψω ένα μυθιστόρημα για ενήλικες. Δεν το έχω ψάξει διότι σαν ερώτημα δεν με έχει απασχολήσει ποτέ. Αντιθέτως ξέρω πολύ καλά γιατί γράφω στίχους, γιατί γράφω μουσική, γιατί σκαρώνω παραμύθια για παιδιά και θα σας το αποκαλύψω. Η μουσική και η στίχοι είναι για την καρδιά μου ενώ τα παραμύθια για την ψυχή μου.


 

Έχετε γράψει και εφηβικά βιβλία.Εσείς διαβάζατε ως έφηβος λογοτεχνία;

Ως έφηβος ίσως να μην είχα διαβάσει καθόλου. Κανένα λογοτεχνικό βιβλίο! Η ζωή μου ήταν σπίτι – σχολείο, σχολείο – γυμναστήριο, αφού ο πρωταθλητισμός στο άθλημα του Ταεκβοντό δεν μου άφηνε  πολλά περιθώρια για ξεκούραση και ελεύθερο χρόνο. Μεγαλώνοντας όμως και αμέσως μετά τον στρατό του έδωσα και κατάλαβε. Έτσι κατά κάποιο τρόπο ισορρόπησα το χάσμα και κέρδισα το χαμένο έδαφος.


Ποιος είναι ο δικός σας αγαπημένος συγγραφέας ;

Είναι η Αλκυόνη Παπαδάκη την οποία την λατρεύω ως συγγραφέα, την αγαπώ ως άνθρωπο και την ζηλεύω για όλο αυτό το μεγαλείο της ψυχής της.


Ποιο βιβλίο διαβάσατε πρόσφατα και θα θέλατε να μας προτείνετε ;

Τον Ερωτόκριτο του Βιτσέντζου Κορνάρου.


Γιατί οι άνδρες δεν διαβάζουν λογοτεχνία;

Πω πω τι θέμα πιάσατε! Πιστεύω ότι χρειάζεται μια σύνθετη πολιτισμική ανάλυση αλλά η προσωπική μου άποψη είναι ότι εδώ τίθεται θέμα παιδείας και προτύπων. Τα αγόρια συνήθως δεν βλέπουν τους πατεράδες ή τους παππούδες τους να διαβάζουν και αυτή εικόνα σίγουρα καθοδήγει μια μελλοντική πορεία. Τους περασμένους αιώνες οι άνδρες κυρίως ήταν αυτοί που προήγαγαν τον πολιτισμό, ενώ στη σύγχρονη εποχή παρατηρούμε μια σχεδόν ολοκληρωτική αλλαγή πλεύσης. Σίγουρα όμως αυτή η ερώτηση δεν μπορεί να απαντηθεί απόλυτα σε ένα τόσο σύντομο κείμενο.


Ποια είναι τα στοιχεία εκείνα που κάνουν ένα βιβλίο να θεωρείται "καλό";

Τα κριτήρια των αναγνωστών διαφέρουν.  Η προσωπική μου άποψη πάντως είναι ότι για να μου άρεσε ένα βιβλίο και να το θεωρήσω «καλό» πρέπει να με κρατάει συνέχεια σε αγωνία. Να με διδάσκει, να με ξεγελάει εντέχνως και να μου ανατρέπει τα δεδομένα. Βαριέμαι αφάνταστα τα αέναα και αναπάντητα ερωτήματα που θέτουν οι ήρωες στον εαυτό τους και μέσα από την ατέρμονη αυτοψυχοθεραπεία τους ετοιμάζονται να στείλουν εμένα στον ψυχίατρο. Όχι, τα κλείνω αυτά τα βιβλία, όπως κι εκείνα που ο από μηχανής Θεός επεμβαίνει συνεχώς για να σώσει τους ήρωες από τις δυσκολίες.   


 Ποια αξία θεωρείτε αδιαπραγμάτευτη ;

Απαντώντας μονολεκτικά θα πω: Την ανθρωπιά. Αυτό κι αν έχει αξία