23 Απριλίου 2017

Δημήτρης Αθανασάκης "Ο λόγος ενώνει,σε αντίθεση με τον παραλογισμό και την προκατάληψη που φανατίζει και διαχωρίζει"

         Δημήτρης Αθανασάκης 



"Ο λόγος ενώνει,σε αντίθεση με τον παραλογισμό και την προκατάληψη που φανατίζει και διαχωρίζει"

 




Το βιβλίο "Ο Σπινόζα και ο σπινοζισμός",του Pierre-François Moreau,(εκδ.Ι.Σιδέρης) είναι η αφορμή της σημερινής συνομιλίας με τον Επίκουρο Καθηγητή Φιλοσοφίας στο ΑΠΘ, Δημήτρη Αθανασάκη,στον οποίο και αναλογεί η επιστημονική επιμέλειά του.

Για το βιβλίο "Ο Σπινόζα και ο σπινοζισμός",που θα παρουσιαστεί στο Public Βόλου την Τρίτη 25 Απριλίου στις 7 το απόγευμα, θα μιλήσουν οι κ.κ:

- Μιχαήλ Ζουμπουλάκης, Καθηγητής του Τμήματος Οικονομικών Επιστημών του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

- Ευάγγελος Αυδίκος, Καθηγητής του Τμήματος Ιστορίας, Αρχαιολογίας και Κοινωνικής Ανθρωπολογίας του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας.

- Δημήτρης Αθανασάκης, Επίκουρος Καθηγητής του Τμήματος Φιλοσοφίας και Παιδαγωγικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης.


Συνέντευξη 


1) «Ο Σπινόζα και ο σπινοζισμός», το βιβλίο του Pierre-François Moreau, την επιστημονική επιμέλεια του οποίου έχετε κάνει εσείς. Πείτε μας πώς προέκυψε η συνεργασία αυτή;

 

Ο κ. Pierre-François Moreau, Καθηγητής Φιλοσοφίας, υπήρξε ο επόπτης της διδακτορικής μου διατριβής στην École Normale Supérieure de Lyon, με θέμα τη φιλοσοφία του Σπινόζα. Από τότε μέχρι σήμερα έχω τη χαρά και την τιμή να συνεργάζομαι αδιάλειπτα μαζί του στο πλαίσιο μιας έρευνας που διεξάγεται σε πανευρωπαϊκό επίπεδο, με τη συνδρομή ποικίλων ερευνητικών κέντρων και εργαστηρίων που συντονίζονται από το Institut d’histoire des représentations et des idées dans les modernités (IHRIM)-ENS DE LYON, και στόχο έχει την κατανόηση των θεμελιωδών οντολογικών, γνωσιολογικών, ηθικών και πολιτικών ζητημάτων και εννοιών που εισάγει στην Ευρώπη του 17ου και του 18ου αιώνα η Νεότερη Φιλοσοφία. Δεν πρόκειται, ωστόσο, για μια έρευνα περιχαρακωμένη στο παρελθόν. Η κατανόηση των νεότερων φιλοσοφικών συστημάτων σκέψης, τα οποία αναπτύχθηκαν στο διάστημα μεταξύ δύο επαναστάσεων που καθόρισαν το μέλλον της Ευρώπης, της Επιστημονικής Επανάστασης και της Γαλλικής Επανάστασης, είναι βασική προϋπόθεση για μια ολοκληρωμένη αντίληψη των κρίσιμων διακυβεύσεων της σύγχρονης φιλοσοφικής σκέψης. Πρόκειται λοιπόν για μία έρευνα που εμβαθύνει στα φιλοσοφικά προβλήματα του κοινού μας ευρωπαϊκού παρελθόντος για να αντιληφθεί εν τέλει καλύτερα, υπό το πρίσμα των γενικών θεωρητικών προϋποθέσεων και των ειδικών μεθοδολογικών απαιτήσεων της φιλοσοφικής εργασίας, τα προβλήματα του κοινού μας παρόντος.

 

2) Με δεδομένο ότι ο Σπινόζα έχει ελάχιστα αναφερθεί σε αρχαίους Έλληνες φιλοσόφους, τι οδήγησε έναν Έλληνα μεταπτυχιακό φοιτητή να ασχοληθεί με το έργο του;

 

Είναι αλήθεια ότι ο Σπινόζα σπανίως αναφέρεται ονομαστικά σε άλλους φιλοσόφους. Ακόμη και ο Descartes που είναι ο βασικός θεωρητικός του αντίπαλος δεν κατονομάζεται στην Ηθική παρά μόνο τρεις φορές. Υπάρχουν ωστόσο στο έργο του Σπινόζα (συμπεριλαμβανομένων των Επιστολών) ρητές εγκωμιαστικές αναφορές στους αρχαίους ατομικούς φιλοσόφους και επικριτικές αναφορές στον Πλάτωνα και στον Αριστοτέλη. Συνεπώς η αρχαία φιλοσοφία δεν παύει να είναι παρούσα στο έργο του είτε ως δεξαμενή θεωρητικών συμμαχιών (έστω και αν αυτές δεν αναπτύσσονται περαιτέρω) είτε ως ο ορίζοντας από τον οποίο η σπινοζική σκέψη απομακρύνεται καθώς συγκροτεί σταδιακά τις έννοιές της και αποκτά επίγνωση της πρωτοτυπίας της.

 

3) Είστε επίκουρος Καθηγητής Φιλοσοφίας στο Α.Π.Θ. Πόσο τα 18χρονα παιδιά έχουν τις προσλαμβάνουσες για να ανταποκριθούν σε ένα απαιτητικό μάθημα όπως αυτό της φιλοσοφίας;

 

Ξέρετε, στη φιλοσοφία οι προσλαμβάνουσες ορισμένες φορές συνιστούν μειονέκτημα παρά πλεονέκτημα. Ιδίως αν εμπίπτουν στην κατηγορία αυτού που ο Σπινόζα αποκαλεί «προκατάληψη», αν δηλαδή, για να χρησιμοποιήσω μια διαφορετική ορολογία, αποτελούν «επιστημολογικό εμπόδιο» για την κατανόηση ενός φιλοσοφικού έργου. Υπό την έννοια αυτή, οι νέοι φοιτητές βρίσκονται μάλλον σε πλεονεκτική θέση για να ανταποκριθούν στις απαιτήσεις των φιλοσοφικών μαθημάτων.

 

4) Ο Μπαρούχ Σπινόζα αναγνωρίστηκε μετά τον θάνατό του, όπως πολλοί φιλόσοφοι. Οι προκαταλήψεις της εποχής τον έκριναν ανεπιθύμητο τόσο στην εβραϊκή κοινότητα, όπου και ανήκε, και τα βιβλία του συμπεριελήφθησαν στον κατάλογο των απαγορευμένων βιβλίων της Καθολικής Εκκλησίας. Συμβαίνει κάτι ανάλογο σήμερα;

 

Ο Σπινόζα (1632-1677) είναι ευρέως γνωστός στους φιλοσοφικούς και επιστημονικούς κύκλους της εποχής του ήδη από το 1670, έτος δημοσίευσης της Θεολογικο-πολιτικής Πραγματείας. Τόσο γνωστός ώστε τον Φεβρουάριο του 1673 του προσφέρεται μία θέση τακτικού Καθηγητή Φιλοσοφίας στην Ακαδημία της Χαϊδελβέργης, την οποία αρνείται. Ο Leibniz τον επισκέπτεται στην Ολλανδία και συζητούν εκτενώς τις πρώτες προτάσεις της Ηθικής. Αυτό όμως που πρέπει να τονισθεί είναι ότι ελάχιστα φιλοσοφικά έργα υπήρξαν αντικείμενο τόσο έντονων διαμαχών όσο το έργο του Σπινόζα. Για αξιοσημείωτα μεγάλο χρονικό διάστημα μετά τη μεταθανάτια δημοσίευση του σημαντικότερου έργου του, της Ηθικής, ο Σπινόζα υπήρξε ένας από τους «απαγορευμένους» συγγραφείς, όπως άλλωστε, πριν από αυτόν, ο Giordano Bruno, ο Κοπέρνικος και ο Γαλιλαίος. Τέτοιου είδους απαγορεύσεις έχουν σήμερα αρθεί, η διαμάχη όμως για την ερμηνεία του έργου του, το οποίο παραμένει ακόμη σε αρκετά σημεία αινιγματικό, συνεχίζει να είναι έντονη τόσο στην ηπειρωτική Ευρώπη όσο και στον Αγγλοσαξωνικό κόσμο. Ο Σπινόζα κατέχει επίσης κεντρική θέση στον φιλοσοφικό και πολιτικό στοχασμό του 20ού αιώνα. Αναφέρω ενδεικτικά ότι ο A. Negri, ένας από τους σημαντικότερους σύγχρονους πολιτικούς φιλοσόφους, τοποθετεί στον πυρήνα του ύστερου έργου του την έννοια του «πλήθους» (multitude), την οποία δανείζεται από την Πολιτική Πραγματεία του Σπινόζα. Πριν από τον Negri, ο L. Althusser και στη συνέχεια ο P. Macherey αναζήτησαν στον Σπινόζα τις βάσεις μιας «θετικής διαλεκτικής», εντελώς απαλλαγμένης από την τελεολογία και το στοιχείο της άρνησης που χαρακτηρίζει, σύμφωνα με την αντίληψή τους, τη διαλεκτική του Hegel. Κατά παράδοξο τρόπο, η φιλοσοφία του Σπινόζα, σε αντίθεση με πολλές άλλες, δεν έχασε ποτέ την επικαιρότητά της, δηλαδή τη θεωρητική της παραγωγικότητα σε διαφορετικά κάθε φορά ιστορικά και διανοητικά πλαίσια. Δεν θα ήταν λοιπόν εσφαλμένο να ισχυριστούμε ότι ήταν και παραμένει μια φιλοσοφία του παρόντος. Αυτό ακριβώς την καθιστά εξαιρετικά ενδιαφέρουσα.

 

5) Ο ορθολογισμός συνδέεται με το έργο των Ντεκάρτ, Λάιμπνιτς και Σπινόζα. Ποιος κατά την άποψή σας έχει αφήσει σημαντικότερο έργο;

 

Θα ήταν ακριβέστερο να μιλήσει κανείς για ορθολογισμούς παρά για «Ορθολογισμό» με την έννοια ενός μοναδικού, προϋπάρχοντος κανονιστικού ιδεώδους που «εκφράζεται» ιστορικά μέσα από το έργο του Descartes, του Σπινόζα και του Leibniz. Ο Σπινόζα στρέφεται ρητά εναντίον του καρτεσιανού Cogito, ενώ ο Leibniz αντικρούει με σφοδρότητα τη φιλοσοφία του Σπινόζα, την οποία ερμηνεύει στα Δοκίμια Θεοδικίας ως μια φιλοσοφία της «τυφλής αναγκαιότητας». Μπορεί ωστόσο να υποστηριχθεί ότι και οι τρεις προσπαθούν να απαντήσουν στα ίδια θεωρητικά ερωτήματα, έστω και αν οι απαντήσεις που δίνουν είναι πολύ διαφορετικές. Αν πάντως επιχειρούσαμε να τοποθετήσουμε τα τρία αυτά φιλοσοφικά συστήματα σε μία κοινή κλίμακα, θα διαπιστώναμε ότι ο Σπινόζα είναι αναμφίβολα αυτός που ωθεί τον κλασικό ορθολογισμό, δηλαδή εν τέλει τον ίδιο τον Ευρωπαϊκό Διαφωτισμό, στις ακραίες του συνέπειες (μπροστά στις οποίες φαίνεται να οπισθοχωρούν τόσο ο Descartes όσο και ο Leibniz).

 

6) Στον τίτλο σκόπιμα διαχωρίζεται ο φιλόσοφος Σπινόζα από τον σπινοζισμό;

 

Πολύ εύστοχη ερώτηση! Κανένα φιλοσοφικό σύστημα – και πολύ περισσότερο το σύστημα του Σπινόζα ο οποίος ουδέποτε ισχυρίστηκε κάτι τέτοιο – δεν εμπερικλείει a priori το σύνολο των μελλοντικών ερμηνειών του ή το σύνολο των προβλημάτων στα οποία καλείται εκ των υστέρων να δώσει απαντήσεις. Σε αρκετές περιπτώσεις μάλιστα οι μεταγενέστερες ερμηνείες του σπινοζικού συστήματος, όπως, π.χ., αυτές που διατυπώνονται στο πλαίσιο του Γερμανικού Ιδεαλισμού, υπερβαίνουν τόσο τις διακηρυγμένες προθέσεις του Σπινόζα όσο και αυτά που μπορούν πράγματι να τεκμηριωθούν με βάση το γράμμα του κειμένου του. Είναι λοιπόν μεθοδολογικά αναγκαίο να διακριθεί το σύστημα από την ιστορία των ερμηνειών του. Στόχος μιας τέτοιας διάκρισης όμως δεν είναι ο διαχωρισμός των «ορθών» από τις «λανθασμένες» ερμηνείες και η απόρριψη των δεύτερων (η ερμηνεία του Σπινόζα από τον Hegel είναι φιλοσοφικά ενδιαφέρουσα παρά την πρόδηλη παρανόηση στην οποία βασίζεται, ή μάλλον εξαιτίας της παρανόησης αυτής). Στόχος είναι, αντίθετα, ο προσδιορισμός της λογικής (ή της θεωρητικής σκοπιμότητας) που υποβαστάζει την κάθε ερμηνεία. Ένας τέτοιος προσδιορισμός μάς επιτρέπει να κατανοήσουμε επαρκέστερα όχι τόσο το ίδιο το σπινοζικό σύστημα όσο τη σκέψη εκείνου που, στο πλαίσιο της δικής του φιλοσοφίας, επιχειρεί να το ερμηνεύσει.

 

7) Υπάρχει κάποια φράση- ή κάποια θεωρία -του Σπινόζα που νομίζετε ότι ταυτίζεται με την παρούσα κατάσταση στη χώρα μας;

 

Είναι οπωσδήποτε εσφαλμένο, από αυστηρά μεθοδολογική σκοπιά, να απομονώνονται φράσεις ή φιλοσοφικές θεωρίες από το συνολικό πλαίσιο (ή το «σύστημα σκέψης») εντός του οποίου διατυπώνονται και αποκτούν νόημα. Ούτε είναι δυνατό να γίνει λόγος για «ταύτιση» μιας θεωρίας ή μιας φιλοσοφικής φράσης με την πραγματικότητα. Μια θεωρία μάς επιτρέπει να προσεγγίσουμε και να αντιληφθούμε κάπως καλύτερα μια ορισμένη πραγματικότητα όχι επειδή «ταυτίζεται» με αυτή, αλλά επειδή διατηρεί την αναγκαία κριτική απόσταση από αυτή. Υπάρχει ωστόσο μια φράση στον Πρόλογο της Θεολογικο-πολιτικής Πραγματείας του Σπινόζα που δεν θα ήταν ανώφελο να λαμβάνουμε υπόψη κάθε φορά που επιχειρούμε να αναλύσουμε μια πολιτικοκοινωνική κατάσταση, όποια κι αν είναι αυτή: ορισμένες φορές (οι οποίες πρέπει να εντοπισθούν με ακρίβεια και να αποτελέσουν οι ίδιες αντικείμενο λεπτομερούς έρευνας) οι άνθρωποι «μάχονται για τη δουλεία τους σαν να επρόκειτο για τη σωτηρία τους».

 

8) Το ανά χείρας βιβλίο είναι μια καλή αφορμή για να μυηθεί κάθε αναγνώστης στο έργο του Σπινόζα;

 

Αυτό ακριβώς υπήρξε το κριτήριο της επιλογής αυτού του βιβλίου. Πρόκειται κατά τη γνώμη μου για την καλύτερη εισαγωγή στη φιλοσοφία του Σπινόζα, γραμμένη από τον σημαντικότερο ειδικό σήμερα στο αντικείμενο αυτό. Δεν είναι διόλου τυχαίο ότι το βιβλίο αριθμεί στη Γαλλία ήδη τέσσερις διαδοχικές εκδόσεις. Θα ήθελα στο σημείο αυτό να υπογραμμίσω την αποφασιστική και πολύπλευρη συμβολή του εκδοτικού οίκου «Ι. Σιδέρης», χωρίς τον οποίο το όλο εγχείρημα της ελληνικής έκδοσης του έργου δεν θα είχε πραγματοποιηθεί.

 

9) Ποιο κομμάτι από το έργο του Σπινόζα είναι το δικό σας αγαπημένο θέμα στις διαλέξεις ή στις συζητήσεις σας;

 

Το σημείο του δεύτερου μέρους της Ηθικής στο οποίο ο Σπινόζα εξηγεί ότι τα θεμέλια του Λόγου είναι έννοιες κοινές σε όλους και εξίσου κατανοητές από όλους. Αυτή η εκ πρώτης όψεως «ουδέτερη» επιστημολογική αρχή έχει πολύ σημαντικές πολιτικές συνέπειες: ο Λόγος, αν και όταν αναπτύσσεται, είναι αυτό που κατ’ ανάγκη ενώνει, σε αντίθεση με τον παραλογισμό και την προκατάληψη που φανατίζει και διαχωρίζει.

Παναγιώτης Βλάχος "Η μεταπολίτευση,πέρα από τα καλά της,καλλιέργησε και τη νοοτροπία του "μάγκα".Και στην πολιτική και στους πολίτες."

          Παναγιώτης Βλάχος 


"Η μεταπολίτευση,πέρα από τα καλά της,καλλιέργησε και τη νοοτροπία του "μάγκα".Και στην πολιτική και στους πολίτες."



Το βιβλίο του  "Το μπλουζ της ανεργίας" (εκδ.Κέδρος)είναι η αφορμή της συζήτησής μας με τον συγγραφέα και οικονομολόγο Παναγιώτη Βλάχο.



1) "Το μπλουζ της ανεργίας", το βιβλίο σας, με άξονα την καρδιά της κρίσης στην Ελλάδα- από το 2010 μέχρι το 2015.Θέλετε να μας πείτε λίγα λόγια;

 

Πράγματι ο βασικός κορμός του βιβλίου φαίνεται να κινείται σε αυτή την περίοδο. Ωστόσο ο αφηγηματικός χρόνος δεν είναι γραμμικός. Κινείται προς τα πίσω, κάνει κύκλους, επανέρχεται. Ούτε το βιβλίο αποτελεί κατ’ ανάγκη μία συνολική αφήγηση για την κρίση. Αυτό θα ήταν από πλευράς μου μια φιλοδοξία που θα με υπερέβαινε. Έχει στον πυρήνα του τη ζωή ενός ζευγαριού σε αυτή την περίοδο της κρίσης, αλλά είναι και πολυπρόσωπο και πολυθεματικό. Είναι ένα βιβλίο για την μεσαία τάξη, όπου λίγο πολύ ανήκουμε όλοι. Είναι ένα βιβλίο για την Τέχνη και τον πολιτισμό, για το κράτος και τη σχέση του με τους πολίτες, για τον έρωτα.

 

2) Οι ήρωές σας, ζουν στα Εξάρχεια, ωστόσο θα μπορούσαν να ζουν σε οποιοδήποτε μέρος της χώρας μας;

 

Φυσικά. Και όχι μόνο σε αυτή τη χώρα. Αλλά οπουδήποτε στον κόσμο. Ξέρετε, αυτή η αντίληψη πως κάπου άλλου τα πράγματα είναι καλύτερα ας μείνει στο επίπεδο της φαντασίωσης. Μπορεί να είναι καλύτερα ή χειρότερα ανάλογα με κριτήρια και επιθυμίες. Υπάρχουν χώρες που φαντάζουν πιο υγιείς οικονομικά, για παράδειγμα, αλλά συμβαίνει πολλές φορές να εξάγουν την κρίση τους αλλού. Όταν εκδηλώνεται ωστόσο η κρίση δημιουργεί πάντοτε και παντού ανισορροπίες. Τώρα ως προς τα Εξάρχεια και το κέντρο της Αθήνας, αφενός αποτελούν το βιωματικό μου χώρο, αφετέρου πάντοτε σε μεγάλα αστικά κέντρα όπως η Αθήνα οι εκφάνσεις της κρίσης εμφανίζονται πιο οξυμένες και οι αντιδράσεις πιο έντονες.  

 

3) Η ανεργία πλήττει τους νέους ανθρώπους. Ωστόσο τα προηγούμενα χρόνια είδαμε και μεγάλο ποσοστό ανθρώπων μεγαλύτερης ηλικίας  να χάνουν τη δουλειά τους, λόγω της κρίσης, και να οδηγούνται στην απελπισία. Πώς μπορεί να αποτραπεί η κατάθλιψη και η δυστυχία κάτω από ανάλογες συνθήκες;

 

Έχετε απόλυτα δίκιο. Θα πρόσθετα βέβαια και μια τρίτη κατηγορία, τις γυναίκες. Προσωπικά δεν μπορώ να εκτιμήσω τι είναι πιο τραγικό. Γι’ αυτό προτιμώ να σκέφτομαι και να επεξεργάζομαι την ανεργία ως καθολικό φαινόμενο. Κάθε κοινωνικό σύστημα που οδηγεί τους πολίτες του σε τέτοια έκταση ανεργίας πρέπει να θεωρείται αποτυχημένο. Η ανεργία όντως δημιουργεί δυσεπίλυτα προβλήματα στην καθημερινότητά μας και πολλά ερωτήματα. «Γιατί εγώ; Γιατί να συμβεί σε εμένα;» και πάει λέγοντας. Λειτουργεί όπως η απώλεια ή κάτι άλλο, εντελώς ανοίκειο. Τρομάζει, σε αφήνει μετέωρο. Ξέρετε, δεν υπάρχουν πολλοί τρόποι για να την αντιμετωπίσει κανείς. Το ουσιώδες είναι να μην παραιτηθεί. Όσο και να τον δυσκολεύει η ανέχεια. Το ουσιώδες επίσης είναι να μην αποτραβηχτεί. Η μήτρα των ανθρώπων είναι η κοινωνία, ακόμα και στις περιπτώσεις που αισθάνονται δικαίως ή αδίκως μοναχικοί λύκοι. Οι άνθρωποι είναι πολύ περισσότερα πράγματα από την εργασία τους.  

 

4) Ποια αξία θεωρείτε ότι δοκιμάστηκε περισσότερο στα χρόνια της κρίσης;

 

Αν θεωρήσουμε ως θεμελιώδη αξία την ίδια την ύπαρξη της Δημοκρατίας, θα έλεγα πρωτίστως αυτό. Οι τρόποι επιβολής των μνημονίων, η διαστρέβλωση της επιθυμίας της λαϊκής θέλησης, η κατευθυνόμενη ενημέρωση, έχουν δημιουργήσει στρεβλώσεις στην Δημοκρατία. Και αυτό με την σειρά του οδήγησε σε θεσμική απαξίωση. Και όχι μόνο στην πολιτική απαξίωση όλων όσων εκπροσωπούν τους πολίτες. Από την άλλη πλευρά, το να είναι κανείς πολίτης απαιτεί προσωπική δέσμευση. Δεν είναι λογικό να αθωώνουμε πάντα τον λαό.  

 

5) Το βιβλίο έχει μουσική  υπόκρουση, οι τίτλοι των τραγουδιών, μάλιστα, αναγράφονται  στο τέλος. Πόσο παρηγορητική  είναι η μουσική σε δύσκολες στιγμές;

 

Είναι στη φύση της μουσικής να έχει πολλαπλές λειτουργίες. Είναι αν θέλετε ένα από τα δώρα της Φύσης ή του Θεού σε όλα τα πλάσματα αυτού του κόσμου και όχι μόνο στον άνθρωπο. Μέσα σε αυτές σίγουρα είναι και η παρηγορία. Βέβαια στο βιβλίο η μουσική και τα τραγούδια επιτελούν και μία άλλη ακόμα λειτουργία. Στο βιβλίο οι ήρωες είναι και τα τραγούδια τους. Ακόμα και όταν εμφανίζονται οι αντιθέσεις τους πάντα υπάρχει ένα τραγούδι που κάνει ρωγμές στις απόλυτες απόψεις τους. Έστω και για λίγο ορίζει πως υπάρχει και ένας κοινός τόπος για να συναντηθούν.

 

6) Χρήση των social media και κρίση. Υπάρχει, νομίζετε, κάποια συνάφεια;

 

Τα social media μπορεί να είναι τόσο ευεργετικά όσο και καταστροφικά. Δεν θα πω πως έχει να κάνει τόσο με τον τρόπο της χρήσης τους, όσο με την ίδια την συγκρότηση εκείνου που τα χρησιμοποιεί. Δεν πιστεύω πως σχετίζονται τα social media με τη δημιουργία της κρίσης. Το πρόβλημα με τα social media είναι η υπερπληροφόρηση, οι ψευδείς ειδήσεις και η ανωνυμία, θα έλεγα. Η υπερπληροφόρηση τις περισσότερες φορές δεν αφήνει το περιθώριο να αξιολογήσουμε ποιο θέμα είναι μείζον και ποιο έλασσον. Οι ψευδείς ειδήσεις και η ανωνυμία από την άλλη πάντοτε προκαλούν έναν γκεμπελισμό, με την έννοια του υφέρποντα φασισμού που δηλητηριάζει διαρκώς τον κοινωνικό δεσμό. Υπό αυτή την έννοια επιτείνουν την κρίση.

 

7) Ολοκληρώνοντας την ανάγνωση του βιβλίου σας, είχα ένα αίσθημα αισιοδοξίας. Είναι αυτός ο σκοπός της συγγραφής του;

 

Χαίρομαι πολύ γι’ αυτό που λέτε. Δεν ήταν στις προθέσεις μου ούτε η αισιοδοξία, ούτε κάτι απαισιόδοξο. Τα βιβλία κυρίως είναι οι ήρωές τους. Όχι οι συγγραφείς. Όσο περισσότερο βλέπετε τον συγγραφέα σε ένα βιβλίο, μάλλον θα πρέπει να αναρωτιέστε για το πώς ο ίδιος διαχειρίζεται τον ναρκισσισμό του. Τα πάθη αφορούν τους ήρωες και όχι τον συγγραφέα. Ο συγγραφέας κάλλιστα θα μπορούσε να διατηρεί προσωπικό ημερολόγιο. Εφόσον λοιπόν για κάποιους από τους ήρωες του βιβλίου, όσο και για κάποιους αναγνώστες, μέσα από τα πάθη ξαναγεννιέται φως, πιστεύω πως τίποτα δεν έχει χαθεί. Πως μπορούμε να ξανασκεφτούμε τον κόσμο ακόμα με αισιοδοξία παρά το ό,τι δυσοίωνο προβλέπουμε.    

 

8) Από την ιδιότητά σας του οικονομολόγου, κρίνετε ότι υπάρχουν τρόποι για να  ανακάμψουμε;

 

Δεν θα ήθελα να πω κάτι από την πλευρά του οικονομολόγου. Όχι γιατί δεν έχω άποψη. Έχω. Σε μένα βέβαια κυριαρχεί η διάθεση του ανθρώπου, ενός επιστήμονα αν θέλετε, που ασχολείται με την «Πολιτική Οικονομία», και όχι μόνο με μια στενή αντίληψη μαθηματικών και στατιστικών μοντέλων. Αυτό βέβαια είναι μια άλλη και μεγάλη κουβέντα. Θα ήθελα όμως να σας πω δυο φράσεις μόνο, από την πλευρά πιστεύω ενός σκεπτόμενου ανθρώπου. Όταν η απάντηση στο πρόβλημα είναι πάντοτε «δεν υπάρχει άλλος τρόπος», τότε άνθρωποι και οι κοινωνίες δεν οδηγούνται στο να αναπτύξουν τις δυνατότητές τους, να βρουν την ιδιαιτερότητά τους μέσα σε αυτό τον πολυσήμαντο Κόσμο. Οι άνθρωποι στην καλύτερη περίπτωση καταλήγουν να γίνουν φαντάσματα του εαυτού τους και οι κοινωνίες κολαστήρια χρηματοοικονομικού πλούτου και όχι μόνο. Στην ποικιλία βρίσκεται η ομορφιά και η ανάπτυξη, και όχι στην μονοκαλλιέργεια. Στα εκατό στρέμματα γεμάτα μαργαρίτες, σε γεμίζει χαρά η μικρή παρέα από παπαρούνες που θα συναντήσεις. Αφήστε που έτσι έχει απολέσει την ομορφιά της και η κακομοίρα η μαργαρίτα. Αυτό που σας λέω δεν είναι συγγραφικός λυρισμός, είναι η δυναμική της ίδιας της οικονομίας της φύσης. Το πρώτο πρόβλημά μας, πιστεύω, και δεν αφορά αυτό μόνο την Ελλάδα, προέρχεται από αυτό που κάθε φορά θα ορίσουμε ως κεντρικό σημείο που κινεί την κοινωνία, την οικονομία. Εκείνο δηλαδή που κάθε φορά κατασκευάζει έναν κοινωνικό δεσμό για να πορευτούμε. Όποιος για παράδειγμα πιστεύει πως σε ένα οικονομικό σύστημα που έχει κατασκευαστεί για να παράγει ανθρώπους και θεσμούς που στοχεύουν στη διαρκή παραγωγή κέρδους, αδιαφορώντας για τα πάντα, και πως μέσα από αυτήν τη διαδικασία το κύριο μέλημά του θα είναι η κοινωνική συνοχή και η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, μάλλον κάτι δεν σκέφτεται σωστά. Για να υπάρξει αέναη κερδοφορία απαιτεί καταστροφή. Μεταφορικά θα έλεγα πως αυτό μοιάζει με τα αυτοάνοσα νοσήματα. Όταν ο ίδιος ο οργανισμός κατά κάποιο τρόπο στρέφεται εναντίον του εαυτού του. Το βλέπουμε άλλωστε με αυτό που μας συμβαίνει εδώ. Το δεύτερο πρόβλημα είναι πως πρέπει σε κάτι να δεσμευτούμε. Κυρίως να πούμε, να εκφράσουμε, να διεκδικήσουμε αυτό που θέλουμε και όχι μόνο να αντιδράσουμε σε αυτό που δεν θέλουμε. Χωρίς δικιά μας επιλογή και χωρίς δέσμευση δεν γίνεται τίποτα. Αλλιώς θα καταλήξουμε να μοιάζουμε με αυτό το πανέμορφο ζώο, την στρουθοκάμηλο, που ενώ η φύση της έδωσε φτερά, της στέρησε την τρόπιδα από το στέρνο και δεν μπορεί να πετάξει. Και όταν φοβάται κρύβει το κεφάλι και αφήνει εκτεθειμένο το υπόλοιπο σώμα. Βέβαια, έχει το πλεονέκτημα της ταχύτητας.            

 

 

9) Τελικά για την κρίση και την ανεργία  ευθύνεται η νοοτροπία μας, οι διεθνείς συγκυρίες ή οι λάθος πολιτικοί χειρισμοί;

 

Ποτέ ένα πράγμα δεν πάει μόνο του. Μην ξεχνάτε πως ζήσαμε μια μεγάλη περίοδο καταναλωτικού πολιτισμού. Όχι μόνο στην Ελλάδα. Που η ηθική του προσταγή ήταν «Απόλαυσε. Είσαι υποχρεωμένος να απολαύσεις». Και πριν από αυτό οι γονείς μας ήρθαν στα αστικά κέντρα και απέκτησαν κάποιες αστικές συνήθειες έχοντας ακόμα στο μυαλό και στην ψυχή τον αγροτικό κόσμο τους. Και μην ξεχνάτε πάλι πως βγήκαμε από τον πόλεμο με την μισή Ελλάδα στις εξορίες, με δικτατορίες και με μια μεταπολίτευση που πέρα από τα καλά της καλλιέργησε παράλληλα και την νοοτροπία του «μάγκα». Και στην πολιτική και στους πολίτες. Επίσης πάλι, μετά από την δολοφονία του Αλιέντε στη Χιλή, την ήττα των ανθρακωρύχων στην Αγγλία επί Θάτσερ, την απελευθέρωση του ελέγχου του τραπεζικού συστήματος, υπήρξαν πολλοί που θεώρησαν και επέβαλαν η οικονομική ευημερία και ανάπτυξη να είναι προς μία μόνο κατεύθυνση. Όλα αυτά δεν νομίζετε πως φτιάχνουν ένα εκρηκτικό μείγμα;

Σας ευχαριστώ πολύ




2 Απριλίου 2017

Κώστας Χαρδαβέλλας "Είναι έγκλημα αυτό που γίνεται στην Ελλάδα με τους καρκινοπαθείς.

       Κώστας Χαρδαβέλλας 



"Είναι έγκλημα αυτό που γίνεται στην Ελλάδα με τους καρκινοπαθείς. Και φοβάμαι πως στα χρόνια που έρχονται, λόγω οικονομικής κρίσης, θα εξελιχθεί σε γενοκτονία."



Με αφορμή την παρουσίαση του βιβλίου "Κώστας Χαρδαβέλλας-το ζεϊμπέκικο του νικητή",που παρουσιάζεται  την Πέμπτη 6 Απριλίου στις 7 το απόγευμα στο Public του Βόλου, ο γνωστός δημοσιογράφος σε μια εκ βαθέων συνέντευξη μιλά για το βιβλίο που έγραψε ο γιος του  βασιζόμενος στις σημειώσεις που του έδωσε ο ίδιος μετά την σοβαρή του μάχη με τον καρκίνο.

Ο Κώστας Χαρδαβέλλας εξομολογείται τι αναθεώρησε μετά την νικητήρια αναμέτρησή του με την ασθένεια και πόσο η πίστη στον Θεό τον βοήθησε.

Συμβουλεύει στους πάσχοντες αλλά και στους οικείους τους και αναφέρεται σε όσα διαπίστωσε για την κατάσταση που επικρατεί στα νοσοκομεία της χώρας μας σε σχέση με την περίθαλψη  των καρκινοπαθών.



1)Το βιβλίο σας "Το Ζεϊμπέκικο του νικητή" είναι η εξιστόρηση της σοβαρής περιπέτειας της υγείας σας με πολλά αυτοβιογραφικά στοιχεία. Σηματοδοτεί ενδεχομένως μια νέα αρχή για εσάς;

Θα έλεγα πως σηματοδοτεί μια νέα αρχή για τον Κωνσταντίνο, τον 24χρονο γιο μου, ο οποίος και έγραψε το βιβλίο βασιζόμενος στις χειρόγραφες σημειώσεις που κρατούσα την περίοδο που έδινα τη μάχη με τον καρκίνο. Ο Κωνσταντίνος, σπούδασε Διαιτολογία στο Λονδίνο και όταν το 2015 πήρε το πτυχίο του, ήμουν βέβαιος ότι θα αποφάσιζε να μείνει εκεί για να εργαστεί αφού ήδη τότε η κατάσταση ήταν τραγική στην χώρα μας. Η απόφασή του να επιστρέψει στην πατρίδα του και να παλέψει εδώ για μία καλύτερη Ελλάδα, με αιφνιδίασε και με συγκίνησε. Όταν του επεσήμανα ότι ο αγώνας που πρέπει να δώσει θα είναι πολύ σκληρός, εκείνος μου απάντησε:

“Το ξέρω, όμως αυτό που έμαθα μέσα από τον πολύ σκληρότερο δικό σου αγώνα με τον καρκίνο, είναι πως όταν θέλεις κάτι πρέπει να αγωνίζεσαι για να το κατακτήσεις. Ανεξάρτητα από το αν θα τα καταφέρεις ή όχι…”. 

Μετά από αυτό, ένιωσα την ανάγκη να του χαρίσω τις σημειώσεις μου, περίπου 3.500 χειρόγραφα. Τις πήρε, τις διάβασε και αμέσως μετά μου πρότεινε να τις κάνει βιβλίο. Γι αυτό σας είπα ότι το «Κώστας Χαρδαβέλλας- Το ζεϊμπέκικο του νικητή» σηματοδοτεί την νέα αρχή του παιδιού μου, σε μία διαλυμένη Ελλάδα.


2)Γιατί θελήσατε να δώσετε τη συγκεκριμένη χρονική στιγμή τις σημειώσεις σας στον γιο σας, συνδέοντας την νέα αρχή του με μία τόσο δύσκολη περίοδο της ζωής σας, ενώ κατά τη διάρκεια που βιώνετε την ασθένεια τον προστατεύατε;

Οι σημειώσεις μου και κατ’ επέκταση το βιβλίο, δεν απευθύνονται μόνο στους καρκινοπαθείς ή τους συγγενείς τους. Περιέχονται σε αυτό αυτοβιογραφικές ιστορίες, από την στιγμή που γεννιέμαι και χάνω και τους δύο γονείς μου, μέχρι τους πολέμους που έχω καλύψει σαν δημοσιογράφος με τον θάνατο να με συντροφεύει σε κάθε μου βήμα, αλλά και εμπειρίες από την προσωπική μου ζωή. Είναι λοιπόν ένα βιβλίο που θέλει να δώσει ελπίδα, δύναμη, φως σε όποιον περνάει μία δοκιμασία, όχι μόνο με την υγεία του. Θέλει να του πει «προχώρα, γιατί ο μόνος τρόπος να μάθεις εάν θα είσαι ο νικητής, είναι να αγωνιστείς». Αυτός είναι και ο λόγος που το βιβλίο είναι αφιερωμένο στους «μαχητές της ζωής». Όχι στους νικητές, αλλά στους μαχητές. Γιατί κι εγώ και ο Κωνσταντίνος, πιστεύουμε πως όποιος αγωνίζεται είναι νικητής. Ανεξάρτητα από την έκβαση της μάχης. Γι αυτό έδωσε τις σημειώσεις μου στον γιο μου, ακριβώς την στιγμή που ξεκινούσε την ζωή του, με όνειρα και ελπίδες. Για να του πω «έχεις βουνά να ανέβεις, αλλά μην αφήσεις κανέναν να σε κάνει να πιστέψεις ότι δεν μπορείς».


3)Πόσο δύσκολο είναι για έναν δημοσιογράφο να καταθέτει τις δικές του δύσκολες στιγμές στο αναγνωστικό κοινό;

Στην αρχή ήταν πολύ δύσκολο. Αυτός ήταν και ένας βασικός λόγος που δεν θα αποφάσιζα να γράψω εγώ ο ίδιος το βιβλίο, εάν δεν μου το πρότεινε ο γιος μου. Μετά όμως, βλέποντας τους ανθρώπους να παίρνουν θάρρος, δύναμη, ελπίδα, μέσα από τις δικές μου δύσκολες στιγμές, θα έλεγα ότι έγινε λυτρωτική και παράλληλα δημιουργική αυτή η κατάθεση ψυχής.


4)Μιλάτε ανοιχτά και κατονομάζετε την ασθένεια (καρκίνος). Βοηθούν τα υψηλά ποσοστά ίασης της εν λόγω ασθένειας στο να εκστομίζουμε ευκολότερα πια τη λέξη αυτή;

Μα πώς θα αντιμετωπίσεις τον εχθρό αν δεν τον κοιτάξεις κατάματα, αν δεν αναγνωρίσεις ποιος είναι, πόσο δυνατός είναι; Καρκίνος λέγεται! Και οι άνθρωποι που παλεύουν μαζί του, αξίζουν μόνο τον θαυμασμό μας και όχι μισόλογα όπως «κακιά αρρώστια», «επάρατος» ή «έξω από εδώ». Φυσικά και βοηθάει το γεγονός ότι πλέον, σε όλο και περισσότερες μορφές καρκίνου τα ποσοστά ίασης είναι πολύ υψηλά. Έχουμε φτάσει να λέμε ότι ο καρκίνος νικιέται. Ελπίζω ότι η επιστήμη θα καταφέρει όσο το δυνατόν συντομότερα να μας δώσει την πολυτέλεια να λέμε και «ο καρκίνος θεραπεύεται». Και θέλω στο σημείο αυτό να τονίσω την τεράστια σημασία της πρόληψης, των έγκαιρων διαγνωστικών εξετάσεων, που κυριολεκτικά σώζουν ζωές.


5)Στο βιβλίο αναφέρετε ότι από τους περίπου 30.000 καρκινοπαθείς μόνο οι 25000 καταφέρνουν να έχουν πρόσβαση στις ακτινοθεραπευτικό συνεδρίες λόγω των πολύ λιγότερων μηχανημάτων ακτινοβολιών από τους επαρκείς. Τι νομίζετε ότι θα μπορούσε να βελτιώσει την κατάσταση αυτή;

Είναι έγκλημα αυτό που γίνεται στην Ελλάδα με τους καρκινοπαθείς. Και φοβάμαι πως στα χρόνια που έρχονται, λόγω οικονομικής κρίσης, θα εξελιχθεί σε γενοκτονία. Ο καρκίνος δεν είναι μια ασθένεια που μπορεί να περιμένει. Όπως εξηγώ και στο βιβλίο, «τρέφεται και θεριεύει» από δύο κυρίως παράγοντες: από τον φόβο του ασθενή και από τον χρόνο. Τον φόβο μπορείς να τον αντιμετωπίσεις με την δύναμη της ψυχής σου και την αγάπη σου για τη ζωή, τον χρόνο όμως, δεν γίνεται να τον παλέψεις μόνος σου. Οι θεραπείες πρέπει να ξεκινάνε χθες και όχι να περιμένεις εβδομάδες, μήνες για μία ακτινοβολία. Θα είμαι πεζός, αλλά για να αλλάξει αυτό χρειάζονται χρήματα για την δημόσια υγεία. Έχουμε εξαιρετικούς γιατρούς, έχουμε νοσηλευτές που ξεπερνούν τα όρια της ανθρώπινης αντοχής, αλλά χωρίς μηχανήματα, χωρίς φάρμακα, χωρίς προσλήψεις εξειδικευμένου προσωπικού, είναι σαν να πηγαίνουμε στον πόλεμο με ικανούς στρατιώτες, που δεν έχουν όπλα.


6)Ο Θεός και η ανάγκη του ανθρώπου να καταφύγει εκεί στις υπέρτατες δοκιμασίες καθώς και η ανάγκη να πιστέψουμε στο θαύμα. Τι έχετε να πείτε με βάση την προσωπική σας εμπειρία;

Στο βιβλίο «Κώστας Χαρδαβέλλας-Το ζεϊμπέκικο του νικητή» περιγράφω μία συγκλονιστική υπερβατική εμπειρία που βίωσα στην Παναγιά την Εκατονταπυλιανή στην Πάρο, λίγες μέρες μετά την διάγνωση της μετάστασης του καρκίνου στους λεμφαδένες. Μπορεί για κάποιους να ακούγεται απίστευτο αυτό που μου συνέβη, για άλλους ίσως και γραφικό, όμως εγώ ξέρω τι ένιωσα. Και αυτό δεν μπορεί κανείς να μου το πάρει. Στην δική μου περίπτωση, η πίστη στο θείοα μου έκανε καλό γιατί μου έδινε δύναμη. Όπως μου έδινε δύναμη η αίσθηση ότι οι ψυχές των γονιών μου που τους έχασα όταν ήμουν μωρό, με προστάτευαν από ψηλά. Αυτά τα δύο, μαζί με την ψυχή μου, την οικογένειά μου και την δουλειά μου, ήταν τα πέντε στοιχεία που με κράτησαν όρθιο, ακόμη κι όταν οι γιατροί μου σήκωσαν τα χέρια ψηλά, λόγω σοβαρών επιπλοκών που μου προκάλεσαν οι ισχυρές ακτινοβολίες και χημειοθεραπείες.


7)Έχετε αλλάξει προτεραιότητες στη ζωή σας;

Έχω μάθει να εκτιμώ την τεράστια αξία απλών, καθημερινών στιγμών που πριν τις άφηνα να περνούν αδιάφορα. Το χαμόγελο του γιου μου, μια βραδιά με φίλους, το ηλιοβασίλεμα από το μπαλκόνι του σπιτιού μου, μια συζήτηση με ενδιαφέροντες ανθρώπους, έχουν αποκτήσει πια άλλη διάσταση στη ζωή μου. Η οικονομική κρίση και η εθνική κατάθλιψη έχουν αλλάξει ριζικά και τη δική μου καθημερινότητα, όμως ο καρκίνος με έμαθε να τις αντιμετωπίζω διαφορετικά.


8)Ποια είναι η συμβουλή που θα δίνατε σε κάποιον καρκινοπαθή;

Να μην αφήσει τον φόβο να τον λυγίσει. Φυσικά και φοβάσαι, χάνεις τη γη κάτω από τα πόδια σου όταν ακούς ότι έχεις καρκίνο. Όμως αυτό πρέπει να βρεις τρόπο να το βάλεις στην άκρη, να κοιτάξεις τον καρκίνο, τον φασουλή όπως εγώ τον αποκαλώ, στα μάτια και να του πεις «δεν θα με φας εσύ, εγώ θα σε φάω».


9)Και ποια η συμβουλή σας για τους οικείους των πασχόντων ;

Τους θαυμάζω απεριόριστα τους οικείους των καρκινοπαθών. Θεωρώ πως έχουν ένα έργο που συχνά είναι πιο δύσκολο και από την μάχη με τον θάνατο. Όμως στο βιβλίο αφήνω τον Κωνσταντίνο και τη γυναίκα μου τη Μαρία, να μιλήσουν γι αυτό, όπως το βίωσαν και το αντιμετώπισαν με τρόπο που εγώ χαρακτηρίζω υποδειγματικό. Χάρη σε εκείνους, σχεδόν ξεχνούσα ότι είχα καρκίνο. Θα σας πω μόνο αυτό που γράφει ο γιος μου, απευθυνόμενος στα παιδιά που βρίσκονται σήμερα στην ίδια θέση με εκείνον:

«Μην αφήσετε τον καρκίνο να γίνει τροχοπέδη για τη ζωή σας. Συνεχίστε να κυνηγάτε τα όνειρά σας. Αυτό είναι το μεγαλύτερο δώρο που μπορείτε να κάνετε στους γονείς σας».


10)Και η χώρα μας; Υπάρχει πιθανότητα να κερδίσει τη δική της μάχη; Πόσο σοβαρά νοσεί ;

Δεν έχω πάψει να ελπίζω ότι η Ελλάδα μας θα χορέψει το δικό της «ζεϊμπέκικο του νικητή». Η χώρα μας είναι σαν να έχει ένα πολύ δύσκολο καρκίνο, που δυστυχώς οι κυβερνήσεις των τελευταίων ετών τον άφησαν να εξαπλωθεί, να κάνει μεταστάσεις παντού, χωρίς να γίνει καμία προσπάθεια για θεραπεία. Όμως αλίμονο, αν δεχτώ ότι η μάχη έχει χαθεί. Βλέπω τον 24χρονο γιο μου και τους φίλους του, βλέπω τον 13χρονο ανιψιό μου και τους συνομηλίκους του και λέω μέσα μου «αυτοί θα δώσουν τη μάχη και θα τα καταφέρουν». Τους φορτώσαμε με ένα δυσβάσταχτο φορτίο όλοι εμείς οι «μεγάλοι», όμως μέσα μου πιστεύω πως θα τα καταφέρουν! Είναι τόσο καλύτερες οι νέες γενιές Ελλήνων, από εμάς! Γι αυτό και θεωρώ πως ένα από τα προβλήματα που πρέπει να αντιμετωπιστούν άμεσα, είναι η φυγή των νέων μας στο εξωτερικό. Αν βρισκόταν τρόπος να σταματήσει, τότε η Ελλάδα δεν θα είχε να φοβηθεί τίποτα!


11)Ποιες θεωρείτε τις μεγαλύτερες αξίες της ζωής;

Την εντιμότητα. Την αξιοπρέπεια. Την περηφάνεια. Την οικογένεια. Τον αλτρουισμό. Και την πατρίδα. Όχι εθνικιστικά, όπως δυστυχώς έχουμε καταντήσει να εκλαμβάνουμε την αγάπη για την Ελλάδα. Αλλά ουσιαστικά. Πέρα από κόμματα, ιδεολογίες και φανατισμούς.

Κλείνοντας θα ήθελα να ευχαριστήσω θερμά την εφημερίδα «Θεσσαλία» και εσάς προσωπικά για την πολύ όμορφη συνέντευξη. Σας περιμένω όλους να τα πούμε από κοντά την Πέμπτη 6 Απριλίου στις 19.00 στο Public Βόλου.

 

19 Μαρτίου 2017

Γιώργος Σκαμπαρδώνης:"Είναι μια ανάγκη όλων μας η απογείωση, η υπέρβαση, η εκπτέρωση,η συνομιλία με τα υψηλά"


       Γιώργος Σκαμπαρδώνης .

"Είναι μια ανάγκη όλων μας η απογείωση, η υπέρβαση, η εκπτέρωση,η συνομιλία με τα υψηλά"


Το βιβλίο του "Τα

δεδουλευμένα"(εκδ.Πατάκη),μια ανθολόγηση διηγημάτων από την αρχή της συγγραφικής του πορείας, είναι η αφορμή της συζήτησής μας με τον Γιώργο Σκαμπαρδώνη.Στα "Δεδουλευμένα" καταγράφεται  η αρχική διαδρομή, οι διακυμάνσεις, οι σταθερές και οι μεταβλητές μιας πεζογραφικής πορείας - χελώνα-όπως ο ίδιος τη χαρακτηρίζει- που πασχίζει  διαρκώς να επιταχύνει και να εκπτερωθεί.

Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης γεννήθηκε  στη Θεσσαλονίκη το 1953 και σπούδασε γαλλική φιλολογία στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο της Θεσσαλονίκης. Εργάστηκε σε εφημερίδες, στο ραδιόφωνο και στην τηλεόραση, έγραψε σενάρια για τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ και το σενάριο για την ταινία του Παντελή Βούλγαρη "Όλα είναι δρόμος" σε συνεργασία με τον σκηνοθέτη. Διεύθυνε την εφημερίδα "Θεσσαλονίκη" και τα περιοδικά "Θ-97" (Βραβείο Ιπεκτσί), "Τάμαριξ" και "Χίλια Δέντρα". Διετέλεσε διευθυντής του καλλιτεχνικού περιοδικού "Πανσέληνος" της "Κυριακάτικης Mακεδoνίας" που τιμήθηκε με το Ευρωπαϊκό βραβείο European Newspaperdesign Awards 2000. Η συλλογή διηγημάτων του "Η Στενωπός των υφασμάτων" τιμήθηκε με το κρατικό βραβείο διηγήματος το 1993. Συνεργάστηκε επί δύο χρόνια με την "Κυριακάτικη Ελευθεροτυπία". Το 2010 τιμήθηκε με το βραβείο του Ιδρύματος Μπότση. Το 2012 έλαβε το βραβείο της Ακαδημίας Αθηνών "Πέτρος Χάρης" για το βιβλίο του "Περιπολών περί πολλών τυρβάζω" (Εκδόσεις Πατάκη)



Το πρόσφατο βιβλίο σας με τίτλο:"Τα δεδουλευμένα"  είναι μία ανθολόγηση διηγημάτων σας από την αρχή της συγγραφικής σας πορείας.Πρόκειται για και για μία εκ νέου γνωριμία σας με το (νεότερο) αναγνωστικό κοινό;


Αυτές οι πέντε πρώτες συλλογές διηγημάτων, είχαν εξαντληθεί από καιρό. Οι αναγνώστες που τις αναζητούσαν μπορούν τώρα να τις βρούνε όλες μαζί σε αυτό τον τόμο, στα «Δεδουλευμένα». Κι όσοι νέοι ενδιαφέρονται έχουν πια αυτή την δυνατότητα. Αλλά μπορεί και να δει κανείς, έχοντάς τες όλες σε ένα βιβλίο, να διακρίνει την πορεία, τις αναζητήσεις, την εσωτερική ανέλιξη αυτών των κειμένων που στεγάζονται πια σε αυτό τον τόμο.


Ποια είναι τα συναισθήματά σας για τα πρώτα σας διηγήματα ;

Αν έχω κάποια αίσθηση για τα βιβλία μου είναι κυρίως η μνήμη της κόπωσης, του μόχθου, αλλά και της απόλαυσης των χρόνων που τα έγραφα. Συχνά, ξαναδιαβάζοντάς τα αναρωτιέμαι αν είμαι εγώ που τα έγραψα, εφόσον μεταβάλλεται κανείς μέσα στον χρόνο αενάως και κάθε τι δεν μπορεί να γραφεί παρά μόνο σε μια ορισμένη φάση. Ποτέ νωρίτερα, ή αργότερα.


Σας γνωρίσαμε ευρύτερα μέσα από τα μυθιστορήματά σας που μεταφέρθηκαν στο θέατρο και τον κινηματογράφο. Εσείς ποιο από τα βιβλία σας θεωρείτε αρτιότερο;


Κατ’ εμέ όλα είναι εξίσου επεξεργασμένα σε απώτατο βαθμό. Αλλιώς δεν θα τα εξέδιδα. Έπειτα ή λέξη «άρτιο» είναι αόριστη. Τα κριτήρια είναι πολλά, υποκειμενικά, και ρευστά. Απλώς νιώθεις κάποια στιγμή πως ένα βιβλίο, ύστερα από πολλή δουλειά, ότι τελείωσε. Ότι δεν υπάρχει περιθώριο περαιτέρω βελτίωσης. Αν και υπάρχει η άποψη πως στη Τέχνη τίποτε δεν τελειώνει, απλώς εγκαταλείπεται.


 Τελευταία γίνεται πολύς λόγος για την πορεία του  μυθιστορήματος στη χώρα μας.  Υπάρχουν άξιοι μυθιστοριογράφοι; Ποια είναι η άποψή σας;


Φυσικά και υπάρχουν πολύ καλοί μυθιστοριογράφοι. Απ’ την άλλη δεν υπάρχει καμιά ιδέα του αντικειμενικά τέλειου-ιδανικού μυθιστορήματος. Τι θα πεί «τέλειο»; Ποιος βάζει τα όρια και τα κριτήρια; Αν θες να βρείς αδυναμίες τις βρίσκεις και στον Ντοστογιέφκσι, και στον Μπαλζάκ. Είναι υποκειμενικό θέμα. Και κάθε μυθιστοριογράφος ανοίγει νέους δρόμους, φτιάχνει νέα κλειδιά – δεν υπάρχουν θεϊκά σταθμά. Ούτε σταθερά μέτρα στα οποία να συμφωνούμε όλοι, εφόσον και ο καθένας μας είναι σε διαρκή αλλαγή.


Συγγραφή,θεατρική απόδοση και μουσική επένδυση.."Ολοκληρώνεται" ένα βιβλίο όταν πλαισιωθεί με τις άλλες τέχνες;


Ένα βιβλίο είναι ή όχι ολοκληρωμένο καθεαυτό και εν εαυτώ. Έχει απόλυτη αυτονομία. Όταν μεταφέρεται σε μια άλλη τέχνη, τότε έχουμε ένα άλλο έργο, εμπνευσμένο από το πρώτο. Μπορεί να έγιναν εκατό διαφορετικές σκηνοθεσίες της Οδύσσειας στο σινεμά ή στο θέατρο, αλλά η Οδύσσεια είναι η Οδύσσεια.


Πόσο βοήθησε η τεχνολογία και η χρήση του Διαδικτύου και της κοινωνικής δικτύωσης τους συγγραφείς;


Από τεχνική άποψη, και από άποψη επεξεργασίας κειμένου πάρα πολύ. Επίσης όσον αφορά κάποια θέματα πληροφόρησης. Αλλά μεγάλη λογοτεχνία γίνονταν και πριν το διαδίκτυο. Αυτή υπάρχει στα μυαλά των δημιουργών κι όχι στην τεχνολογία, που είναι απλώς ένα μέσο γραφής.


Χρησιμοποιείτε τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης; Ποια η άποψή σας γι' αυτά;


Στοιχειωδώς. Δεν είμαι στο Facebook και στα λοιπά, γιατί αφενός δεν προλαβαίνω, και αφετέρου μ’ αρέσει πολύ η προστατευμένη ιδιωτικότητα. Δεν νιώθω κάποιον λόγο να επικοινωνώ συνέχεια και για ασήμαντους λόγους με διάφορους ανθρώπους. Ήδη το πολύ χρήσιμο e-mail νομίζω ότι μου είναι υπεραρκετό, έως και καταχρηστικό, μερικές φορές. Όλα, βέβαια, έχουν καλές και κακές πλευρές – είναι θέμα χρήσης.

 

Στην εποχή μας "τα δεδουλευμένα" δεν αποδίδονται όσο στο παρελθόν και σίγουρα λιγότερο από όσο αξίζουν. Πόσο αδικεί τη νέα γενιά η κατάσταση αυτή;


Όλες οι γενιές είναι αδικημένες και μη- αδικημένες. Υπάρχουν χειρότερα και καλύτερα. Υπάρχει μια τυφλή ροή των πραγμάτων. Σίγουρα τώρα περνάμε μια πολύ δύσκολή φάση. Αλλά, σκεφτείτε, τώρα είναι χειρότερα, διότι πριν ήταν καλύτερα. Δεν υπάρχει ευθύγραμμη ιστορία. Και υπάρχουν μεν οι γενιές, όντως, αλλά υπάρχει και η προσωπική ευθύνη του καθενός. Κανείς δεν οφείλει τίποτε σε κανέναν.


Ποια αξία θεωρείτε αδιαπραγμάτευτη;


Δεν υπάρχει τέτοια αξία, εφόσον όλα τα καθορίζει ο άνθρωπος μέσα στην συγκυρία. Είναι θέμα λέξεων και εννοιών, ή ανάγκης. Υπάρχει σχετικότητα μέσα στην Ιστορία. Όλα μεταβάλλονται. Και όλα διαμεσολαβούνται από την γλώσσα.


Θέλετε να  αναφερθείτε και στο εντυπωσιακό εξώφυλλο του βιβλίου,με τη  χελώνα που έχει εκπτερωθεί;


Είναι μια ανάγκη όλων μας η απογείωση, η υπέρβαση, η εκπτέρωση. Η συνομιλία με τα υψηλά. Η απαγκίστρωση απ’ όσα μας καθηλώνουν. Νομίζω ότι είναι ένα επιτυχημένο,  κάπως ειρωνικό εξώφυλλο.


Ετοιμάζετε κάποιο νέο βιβλίο;


Δεν τελειώνει αυτή η θητεία. Πάντα γράφει κανείς, όταν γράφει, ακόμα και όταν είναι σε φάση που δεν γράφει. Το γράψιμο είναι μια στάση όρασης και ζωής.

 

9 Μαρτίου 2017

Ηλίας Μαγκλίνης:"Ανεξάρτητες, ακόμα και αντίθετες οι ιδιότητες του δημοσιογράφου και του συγγραφέα."



                   Ηλίας Μαγκλίνης


"Ανεξάρτητες, ακόμα και αντίθετες οι ιδιότητες του δημοσιογράφου και του συγγραφέα."


Το πολυβραβευμένο του βιβλίο, "Πρωινή Γαλήνη" (εκδ.Μεταίχμιο) 
είναι η αφορμή της συζήτησής μας με τον δημοσιογράφο και συγγραφέα Ηλία Μαγκλίνη.
Ο Ηλίας Μαγκλίνης μιλά για τα συναισθήματά του για τα βραβεύσεις του μυθιστορήματός του,εκθέτει τις απόψεις  του για την πορεία του μυθιστορήματος στη χώρα μας και για τα ευπώλητα βιβλία,ενώ αναφέρεται και στη διπλή ιδιότητα του ως δημοσιογράφος και ως συγγραφέας.


Το βιβλίο σας «Πρωινή γαλήνη», έπειτα από έναν χρόνο κυκλοφορίας, τιμήθηκε με το Βραβείο Ακαδημίας Αθηνών, καθώς και με τα βραβεία των περιοδικών «Ο Αναγνώστης» και «Κλεψύδρα». Με δεδομένο ότι είστε ευρύτερα γνωστός από τη δημοσιογραφική σας ιδιότητα, τι σημαίνουν για εσάς οι βραβεύσεις σας ως συγγραφέας;
 
Ειδικά το βραβείο της Ακαδημίας πάρα πολλά, για δύο λόγους: πρώτον, προέρχεται από τον κορυφαίο πολιτισμικό, ιστορικό θεσμό της χώρας. Δεύτερον, περιλαμβάνει χρηματικό έπαθλο της τάξης των 6.000 ευρώ. Στους σημερινούς καιρούς αυτό είναι κάτι πολύ παραπάνω από μια γερή ένεση ηθικού. Την ίδια στιγμή, τα βραβεία του «Αναγνώστη» και της «Κλεψύδρας» μου έδωσαν τεράστια χαρά – και έδωσαν δεύτερη ζωή στο βιβλίο, γνωρίζοντάς του περισσότερους αναγνώστες. Τι να πω· είμαι ευγνώμων για αυτή τη γενναιοδωρία. Οι βραβεύσεις σού δίνουν δύναμη.
 
Τι σας κινητοποίησε να γράψετε ένα μυθιστόρημα με κεντρικό ήρωα ένα νέο παιδί που στην εποχή της μετεμφυλιακής Ελλάδας προσπαθεί να εκπληρώσει τα όνειρά του;
 
Το κυνήγι ενός ονείρου είναι πάντοτε υπόθεση συγκινητική, ερεθιστική. Το ιστορικό, κοινωνικό, πολιτικό υπόβαθρο προσδίδει απλώς έναν δραματουργικό πλούτο. Και η συγκεκριμένη εποχή, ακριβώς επειδή ήταν τόσο ταραγμένη, μου προσέφερε ακριβώς αυτό. Στο βάθος, ανεξάρτητα από εποχές και ιστορικές περιόδους, όλοι κυνηγάμε τα ίδια όνειρα.
 
 «Και το όνειρό μου, ρε μάνα, αυτό που σου είχα πει τότε, το δικό μου το όνειρο δεν το σκέφτηκες ποτέ, μόνο το δικό σου όνειρο που δεν είναι καν όνειρο, φόβος είναι, τι σχέση έχει ο φόβος με το όνειρο, ρε μάνα» λέει ο Δημήτρης στη μάνα του. Πόσο υπεύθυνοι και μέχρι ποιο βαθμό είναι οι γονείς για την εκπλήρωση των ονείρων των παιδιών τους;
 
Ο Κάφκα έλεγε ότι οι γονείς είναι σαν τους τοκογλύφους: ρισκάρουν το κεφάλαιο διότι ξέρουν ότι θα το πάρουν πίσω σε τόκους. Από αυτή τη σκοτεινή διαπίστωση δεν αποκλείεται η αγάπη. Μεγάλη ιστορία οι δεσμοί αίματος, γενικά. Μας διαμορφώνουν, μας σφραγίζουν, μας στιγματίζουν, μας εμπλουτίζουν, μας στερεώνουν στο έδαφος ή τραβούν το χαλί κάτω από τα πόδια μας. Ειδικά εδώ στην Ελλάδα, όπου οι δεσμοί αίματος μας καθορίζουν όχι μόνον ως μονάδες αλλά ως κοινωνία, ως κράτος. Κράτος είναι η οικογένειά μας στην ουσία. Αν δεν έχουμε κάποιον συγγενή σε κάποιο πόστο, δεν εμπιστευόμαστε κανέναν και τίποτα. Είναι μια μορφή ανωριμότητας και τούτη. Γι' αυτό και το έχουμε πολύ βολικό και εύκολο να λέμε «η μάνα μου με κατέστρεψε». Λυπάμαι, αλλά από τα τριάντα και μετά, ό,τι κι αν σου έκαναν οι γονείς σου (που με εξαίρεση κάποιες ακραίες περιπτώσεις, δεν είναι δυνατόν να σου έκαναν μόνον κακό), είσαι κύριος ή κυρία του εαυτού σου. Δεν έχεις καμία δικαιολογία να μην αναλαμβάνεις τις ευθύνες των πράξεών σου.
 

Ο «εξωτικός» πόλεμος της Κορέας συνέπεσε με το τέλος του Εμφυλίου στην Ελλάδα που προσπαθεί να ανασυνταχθεί. Γιατί ο Δημήτρης, όταν δεν καταφέρνει να πραγματοποιήσει το όνειρό του, επιλέγει να πολεμήσει εκεί;
 
Ο Δημήτρης ανήκει σε μια γενιά ανδρών που δεν το είχε σε τίποτα να πάει σε έναν πόλεμο. Πατεράδες, θείοι, μεγαλύτερα αδέλφια, όλοι είχαν συμμετάσχει σε κάποιον Βαλκανικό, στον Α' Παγκόσμιο, στη Μικρά Ασία, στο Αλβανικό μέτωπο, στη Μέση Ανατολή, στην Αντίσταση ή στον Εμφύλιο. Ο πόλεμος για τη γενιά του Δημήτρη δεν ήταν κάτι τόσο ακραίο όσο για εμάς σήμερα. Ήταν μια καθημερινότητα. Όπως βλέπουμε και από το βιβλίο, ο Δημήτρης δεν περίμενε να πάει στην Κορέα για να δει πτώματα. Έπειτα, γίνεται στρατιωτικός, αξιωματικός. Για έναν βαθμοφόρο η συμμετοχή σε πολεμικές επιχειρήσεις είναι η ύστατη πρόκληση, υπαρξιακά και επαγγελματικά. Και έπειτα, για εκείνη την εποχή, ήταν ο μοναδικός τρόπος να ταξιδέψεις έξω από την Ελλάδα – εφόσον δεν έφευγες ως μετανάστης. Ειδικά σε ό,τι αφορά τον Δημήτρη, η αποτυχία του στην Αμερική ως Ίκαρος τον κάνει να δει την Κορέα σαν μια χρυσή ευκαιρία να αποδείξει ότι και αυτός μπορεί να πετάξει, να υπερβεί τα όρια του εαυτού του.
 
Πόσο χρόνο χρειαστήκατε για τη συλλογή των ιστορικών στοιχείων και την ολοκλήρωση της συγγραφής του βιβλίου;
 
Ξεκίνησα την πιο συνειδητή συγκέντρωση και έρευνα υλικού στα 28 μου. Από τα 31 μου πήρα φωτιά. Ταξίδεψα και τρεις φορές στην Κορέα. Επισκέφθηκα πολλά μέρη της Ελλάδας για να μιλήσω με βετεράνους. Και τα λοιπά. Στο τέλος, όλο αυτό το υλικό παραλίγο να με πνίξει. Από αυτή την άποψη, στην «Πρωινή Γαλήνη» πρέπει να έχει περιληφθεί το 10% όλου αυτού του υλικού. Είναι δυσάρεστο αλλά είναι η αλήθεια. Μυθιστόρημα ήθελα να γράψω, όχι ιστορική μελέτη.
 
Ποια η εικόνα και η αίσθηση που έχετε για το μυθιστόρημα, ως λογοτεχνικό είδος, στη χώρα μας; Υπάρχουν άξιοι εκπρόσωποί του;
 
Δεν τα πάμε καλά με τη μεγάλη φόρμα. Με τη σύνθεση δηλαδή. Μας ταιριάζει περισσότερο η ποίηση και το διήγημα, δηλαδή, η αποτύπωση μιας ανάσας, η φέτα ζωής, το υπερβατικό, όχι οι συνδυασμοί, οι τοιχογραφίες, τα ψηφιδωτά που έχουν κάτι πεζολογικό. Ίσως δεν είναι τυχαίο ότι δεν έχουμε παράδοση στη συμφωνική μουσική. Η παράδοσή μας είναι το τραγούδι. Είναι πλούσιες παραδόσεις όλες αυτές που ανέφερα. Αλλά θα ήθελα να πάμε και λίγο παραπέρα τώρα πια. Με εξαίρεση τη γλώσσα του (που δεν την αντέχω), σπουδαία μυθιστορήματα (ως πλοκή, ως σύνθεση) έκανε ο Καζαντζάκης. Γι' αυτό και διαβάστηκε πολύ στο εξωτερικό (οι ξένοι αναγνώστες δεν χρειάζεται να υποστούν τη γλώσσα του). Μεγάλο μυθιστόρημα έκανε ο Τσίρκας βεβαίως. Ο Καραγάτσης επίσης. Φτάνοντας στο σήμερα, πρέπει να μνημονεύσουμε τον Αλέξη Πανσέληνο, τη Μάρω Δούκα, την Ιωάννα Μπουραζοπούλου, τον Χρήστο Χωμενίδη, τη Σώτη Τριανταφύλλου, τον Πέτρο Μάρκαρη – και ξεχνώ άλλους και άλλες. Νομίζω ότι δεν τα πάμε άσχημα για κουλτούρα με ροπή προς τον στίχο και το σύντομο πεζό.
 
Τα ευπώλητα βιβλία δεν ταυτίζονται πάντα με αυτό που ονομάζουμε «καλή λογοτεχνία». Πόσο συμφωνείτε με την άποψη αυτή και πόσο ευθύνονται οι στήλες των εφημερίδων που τα δημοσιεύουν;
 
Μερικά ευπώλητα βιβλία είναι εξαιρετική λογοτεχνία. Έχουμε μια καχυποψία προς τα μεγέθη και την ποσότητα. Πάντοτε νομίζουμε ότι κάτι άλλο, κάτι ανώτερο, μας ταιριάζει αλλά η κοινωνία ή η μοίρα μας αδίκησε. Και έχουμε τεράστια καχυποψία προς το κέρδος. Συγγραφέας που βγάζει χρήματα από τα βιβλία του δεν μπορεί να είναι άξιος λόγου. Ανοησίες. Υπάρχουν κακοί συγγραφείς που δεν πουλάνε, επειδή δεν αξίζουν, και υπάρχουν καλοί συγγραφείς που πουλάνε, διότι το αξίζουν. Τα διηγήματα του Δημοσθένη Παπαμάρκου «Γκιακ» μοσχοπούλησαν και το άξιζαν. Η «Νίκη» του Χωμενίδη το ίδιο. Από την άλλη, ο Μισέλ Φάις έχει γράψει σπουδαία κείμενα αλλά δεν πουλάει ιδιαίτερα. Ο Χρήστος Χρυσόπουλος επίσης. Φυσικά και υπάρχει το μάρκετινγκ και η διάδοση βιβλίων που δεν παρουσιάζουν ενδιαφέρον αλλά τελικώς πουλάνε. Όλα μέσα στο παιχνίδι είναι. Το πρόβλημα ξεκινά με τους αναγνώστες που δεν διαβάζουν -ή πιο σωστά: δεν αγοράζουν- τίποτε άλλο παρά μόνον τους τίτλους εκείνους που βρίσκονται στις λίστες με τα ευπώλητα ή αυτά που διαφημίζουν πρωινές τηλεοπτικές εκπομπές. Δυστυχώς είναι οι περισσότεροι, αλλά παντού συμβαίνει αυτό. Ως προς τις ευθύνες των εφημερίδων, ανταποκρίνονται και σε μια λαϊκή απαίτηση, ξέρετε. Οι καλές εφημερίδες έχουν πολύ πιο ενδιαφέροντα πράγματα από τις λίστες με τα ευπώλητα.
 
Ως αναγνώστρια του κυρίου Γκρι, της στήλης σας στην Καθημερινή της Κυριακής, δεν μπορώ να μην σας ρωτήσω ποια μουσική υπόκρουση θα έβαζε στην Πρωινή Γαλήνη;
 
Ωραία ερώτηση. Λοιπόν, ο κύριος Γκρι είχε την ιδέα κεντρικό τραγούδι στο βιβλίο να είναι το «Dream» των Pied Pipers, μεγάλη επιτυχία στην Αμερική το 1945. Είναι το τραγούδι που χορεύει ο Δημήτρης όταν πάει στο Τέξας το 1948. Και τον ακολουθεί παντού έκτοτε – μέχρι την Κορέα. Οπότε, ας κρατήσουμε αυτό ως μουσική υπόκρουση του μυθιστορήματος.
 
Θέλετε να μας προτείνετε κάποιους τίτλους βιβλίων που διαβάσατε πρόσφατα;
 
Ναι. Ξεχωρίζω δύο επί του παρόντος. Τη νουβέλα «Ρου» της Μαριαλένας Σπυροπούλου, ένα εξαιρετικό πρώτο πεζό με ψυχολογικό βάθος, σάρκινους χαρακτήρες και αφηγηματική δύναμη σπάνια. Το μυθιστόρημα «Ιάκωβος» του Κωνσταντίνου Χατζηνικολάου, κείμενο που μοιάζει με καφκική παραβολή, με φιλοσοφικό θρίλερ. Επίσης πρώτο βιβλίο με ιδιαίτερη δυναμική.
 
 Γράφετε  κάποιο καινούργιο  βιβλίο;
 
Ναι, αλλά θα μου επιτρέψετε να μην μιλήσω γι' αυτό. Μέχρι να φτάσω στο τελικό στάδιο δεν μιλώ γι' αυτά που δουλεύω. Η μοναδική μου πρόληψη είναι αυτή.
 
Τελικά, η «πένα» μπορεί να υπηρετεί πολλά είδη γραφής; Αλληλοσυμπληρωματικές ή ανεξάρτητες η ιδιότητα του δημοσιογράφου με αυτή του συγγραφέα σε εσάς;
 
Ανεξάρτητες, ακόμα και αντίθετες οι δύο αυτές ιδιότητες. Το ότι μεγάλοι συγγραφείς υπήρξαν δημοσιογράφοι δεν λέει πολλά. Η δημοσιογραφία στοχεύει στο γεγονός· η πεζογραφία πίσω και πέρα από το γεγονός. Η δημοσιογραφία λέει, είναι ευθύς λόγος· η πεζογραφία δείχνει, υπαινίσσεται, είναι πλάγιος λόγος. Προσωπικά, ζορίζομαι πολύ για κάνω τη μετάβαση από τη δημοσιογραφία στην πεζογραφία. Οι πρώτες γραφές πεζών κειμένων μου «μυρίζουν» άσχημα δημοσιογραφία. Πρέπει να ξεφλουδίσω σαν κρεμμύδι για να φτάσω κάπου όπου να έχει νόημα λογοτεχνικά μιλώντας. Φυσικά, υπάρχουν τεχνικές και συμβάσεις στη δημοσιογραφία που μπορεί ένας συγγραφέας να ακολουθήσει συνειδητά και σκόπιμα. Προσωπικά δοκίμασα κάτι τέτοιο στην τελευταία ενότητα της «Πρωινής Γαλήνης». Και δοκιμάζω το αντίστροφο με ορισμένα κομμάτια μου στην εφημερίδα, κυρίως με τον κύριο Γκρι. Κάποιες φορές πετυχαίνουν, άλλες όχι και τόσο. Είμαι γραφιάς πάντως. Και είναι ωραία.
 
 

 Ηλίας Μαγκλίνης , Πρωινή Γαλήνη,εκδ.Μεταίχμιο 



 
Η "Πρωινή γαλήνη" είναι η ιστορία ενός νέου ανθρώπου και του ονείρου να ξεπεράσει τον εαυτό του, να ανοίξει τους ορίζοντές του, να πετάξει ψηλά μήπως και βρει τον βαθύτερο εαυτό του.
Είναι ακόμα μια ιστορία έρωτα, ονείρων, απώλειας και περιπλάνησης στον χρόνο και τον χώρο, από τη Μακεδονία έως το Τέξας και από την Αθήνα έως την Άπω Ανατολή, γεμάτη σύννεφα και ωκεανούς, θλιμμένες γκέισες και μοναχικά, παθιασμένα κορίτσια.  

Η "Πρωινή γαλήνη" είναι, τέλος, μια ιστορία ανεκπλήρωτων στόχων και ανολοκλήρωτων πόθων σε μια Ελλάδα που στροβιλίζεται στα απόνερα του Εμφυλίου και στη δίνη ενός ξεχασμένου, άγνωστου πολέμου στην άλλη άκρη του πλανήτη.




Βιογραφικό :
Ο Ηλίας Μαγκλίνης γεννήθηκε το 1970 στην Κινσάσα του Κονγκό. Σπούδασε αγγλική φιλολογία και πολιτικές επιστήμες στην Αγγλία και τη Σκοτία. Από το 1994 έως το 2003 εργάστηκε ως συντάκτης στο περιοδικό "Διαβάζω". Σήμερα εργάζεται στην εφημερίδα "Καθημερινή". Ασχολείται συστηματικά με τη μετάφραση. Έχει εκδώσει το μυθιστόρημα "Σώμα με σώμα" (Πόλις, 2005), τη νουβέλα "Η ανάκριση" (Κέδρος, 2008), και έχει δημοσιεύσει διηγήματα σε περιοδικά και ανθολογίες.






 

5 Μαρτίου 2017

Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης "Μας άφησαν να κολυμπούμε στο ψέμα της ευμάρειας και τώρα βυθιζόμαστε αύτανδροι."

       Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης





"Μας άφησαν να κολυμπούμε στο ψέμα της ευμάρειας και τώρα βυθιζόμαστε αύτανδροι."



Το βιβλίο του,με τίτλο "η Λιτανεία",που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Στοχαστής,είναι η αφορμή της συζήτησής μας με τον Ελπιδοφόρο Ιντζέμπελη.

Η λιτανεία περιέχει δύο διαφορετικές ιστορίες σε δύο διαφορετικές εποχές, όπου ισάριθμα ζευγάρια βιώνουν τον έρωτα εν μέσω κινδύνων και αντιδράσεων. 

Οι δύο ιστορίες ακουμπούν η μία την άλλη στην εξέλιξη του βιβλίου,στο οποίο ο συγγραφέας αποδεικνύει σαφή γνώση της ιστορίας αλλά και του σήμερα.


 

Στο μυθιστόρημα, «Η Λιτανεία», εκδόσεις Στοχαστής,  υπάρχουν δύο παράλληλες ιστορίες ζευγαριών, σε δύο διαφορετικές εποχές. Ποιος είναι ο συνεκτικός δεσμός μεταξύ τους;

 

Το ένα ζευγάρι είναι ο Δημήτρης και η Ανθή.  Ο Δημήτρης, ένας μάχιμος δημοσιογράφος από την Αθήνα θα κάνει ένα ολιγοήμερο ταξίδι στην Άρτα για ένα ρεπορτάζ σχετικά με τις βροχές και την πλημμύρα του 2015 και έτσι θα γνωρίσει την Ανθή. Το άλλο παράνομο ζευγάρι , στις αρχές του  προηγούμενου αιώνα, είναι ο Πάνος και η Λένα. Εκφράζουν δυο άλλους κόσμους . Και τα δυο ζευγάρια ,όμως ,αγαπιούνται. Αυτός και ο δεσμός που στην ουσία τους  συνδέει. Ο χρόνος θα δείξει τις αντοχές τους.

 

Διατρέχοντας στις σελίδες του βιβλίου, ο αναγνώστης διαπιστώνει πως καταστάσεις, γεγονότα και αντιδράσεις επαναλαμβάνονται τόσο σε κοινωνικό όσο και σε πολιτικό επίπεδο. Είναι στις προθέσεις σας να μιλήσετε για την   «ιστορία» που επαναλαμβάνεται;


Είναι γεγονός ότι η ιστορία επαναλαμβάνεται. Πριν από ένα αιώνα συνέβαιναν αρκετές πλημμύρες  και φυσικές καταστροφές που το κράτος δεν ήταν σε θέση να αντιμετωπίσει σε συνδυασμό με  τις αντίξοες οικονομικές συνθήκες που επικρατούσαν στη χώρα. Σκοπός μου, λοιπόν, είναι να δείξω τις αντιδράσεις του κόσμου κάτω από αυτές τις καταστάσεις. Ακόμη ο αναγνώστης μέσα από αυτό το βιβλίο  μπορεί να κάνει μια σύγκριση του τότε με το σήμερα.

 

Ο  παπάς, ο αστυνόμος ,ο πολιτικός, παλαιότερα και σήμερα είναι πρόσωπα που έχουν σημαντικό ρόλο στο βιβλίο σας. Στη σημερινή εποχή θεωρείτε ότι εξέπεσαν ή πήραν τη σωστή διάσταση στα μάτια του κόσμου ;

 

 Ο κόσμος μπορεί να άλλαξε αλλά η δομή της κοινωνίας παραμένει ίδια. Υπάρχει ο παπάς , ο αστυνόμος και ο πολιτικός. Τότε είχαν μεγάλο κύρος όπως και σήμερα . Απλώς νομίζουμε ότι δεν μπορούν να αποτελέσουν τον καθοριστικό παράγοντα στη λύση των προβλημάτων. Ωστόσο, έχουν αφήσει ακόμη τα ίχνη τους. Δηλαδή, αν ζεις στην επαρχία και γνωρίζεις έναν παπά , έναν αστυνόμο ή ένα πολιτικό, έχεις την ψευδαίσθηση ότι αγγίζεις περισσότερο την κοινωνία και αποκτάς δύναμη και εξουσία ώστε να μπορέσεις να γίνεις , στην τοπική  κοινότητα πιο δημοφιλής.

 

Οι αντιδράσεις της μίας ηρωίδας σας, της Λένας, δείχνουν πως είναι εγκλωβισμένη σε μια ζωή που της επιβλήθηκε .Πόσο έχει αλλάξει αυτή η συνθήκη για τη σημερινή γυναίκα;


Η Λένα παίζει με τη  φωτιά. Άλλον αγαπά και άλλον παντρεύεται. Δεν ξεχωρίζει τι θέλει και δεν προσπαθεί να επιβάλλει τη γνώμη της. Επομένως ισορροπεί σε τεντωμένο σχοινί. Η εποχή της Λένας έχει περάσει ανεπιστρεπτί. Σήμερα οι γυναίκες έχουν κατακτήσει με αγώνες τόσα πράγματα που έχουν την ελευθερία να ζήσουν όπως θέλουν αφήνοντας πίσω τους όλα τα ταμπού και τις προκαταλήψεις.

 

Αγαπάτε τον τόπο σας και αυτό είναι εμφανές στο βιβλίο σας. Πόσο  σημαντική είναι η γνώση της τοπικής ιστορίας;


Η επίσημη πολιτεία διδάσκει την ιστορία στα σχολεία χωρίς να αφιερώνει μερικές σελίδες στην περιοχή που μεγαλώνει και ζει ο κάθε μαθητής. Έτσι τελειώνουμε τις εγκύκλιες σπουδές ή συνεχίζουμε στο πανεπιστήμιο χωρίς να ξέρουμε τίποτε για τον τόπο μας. Αν ,όμως, διαθέταμε σχετικές γνώσεις, τα πράγματα θα ήταν πολύ καλύτερα. Θα αγαπούσαμε και θα υπερασπιζόμασταν τον τόπο μας και θα συμμετείχαμε στην λύση των προβλημάτων.

 

Όλα τα λογοτεχνικά βιβλία τα έχετε εκδόσει στον Στοχαστή. Τι είναι οι εκδόσεις Στοχαστής;

 

Οι εκδόσεις Στοχαστής ιδρύθηκαν το 1969. Σε δυο χρόνια κλείνουν μισό αιώνα. Η γνωριμία μαζί τους φτάνει πολύ πίσω στα φοιτητικά μου χρόνια. Από τότε αγόραζα βιβλία τους. Πού να πίστευα ότι κάποτε θα εξέδιδαν τα βιβλία μου; Η επαφή μας έλαβε χώρα το 2000, όταν ήμουν δάσκαλος στη Γερμανία. Από τις πρώτες λέξεις κατάλαβα ότι άρχιζε μια νέα συνεργασία που εξελίχθηκε σε μια μακροχρόνια φιλία. Κατά τη γνώμη μου , το σημαντικότερο πράγμα είναι να νιώθει ο συγγραφές ότι βρίσκεται σε ένα οικογενειακό περιβάλλον. Έτσι γράφει με ασφάλεια και παράγει με αγάπη αυτό που έχει κλεισμένο στον εσωτερικό του κόσμο.

 

Έχετε διατελέσει σχολικός σύμβουλος. Από την εμπειρία σας, τι είναι αυτό που λείπει από το σχολείο για την καλλιέργεια της φιλαναγνωσίας;

Οι προθέσεις του κάθε υπουργείου αλλάζουν ανά δυο ή τέσσερα χρόνια. Η κάθε κυβέρνηση κατεδαφίζει την προηγούμενη. Χωρίς πλάνο και χωρίς σκέψη κάτι να αλλάξει. Σε όλες τις χώρες της Ευρώπης οι μαθητές στο τέλος του σχολικού έτους είναι υποχρεωμένοι να παρουσιάσουν κάποια βιβλία που τα διαλέγουν από τη λίστα επιλογής του υπουργείου. Σε εμάς τι γίνεται;  Βασιζόμαστε στο φιλότιμο του εκπαιδευτικού να διαβάσει και να φωτίσει τα παιδιά. Να φέρει βιβλία ο ίδιος αφού οι βιβλιοθήκες έχουν παλιά και να αξιοποιήσει τη δίψα του μαθητή για τη καινούργια γνώση που μαζί με τα σχολικά εγχειρίδια θα τον βοηθήσει , να σταθεί στα πόδια του.

 

 Μέσω της συνεργασίας σας με την ηλεκτρονικό περιοδικό Διάστιχο (www. diastixo. gr) , έχετε συνομιλήσει με πολλούς λογοτέχνες. Ποια είναι η εμπειρία σας από αυτή τη συνεργασία;

Το Διάστιχο είναι ένα σχολείο για τους λογοτέχνες , ποιητές , κριτικούς, μουσικούς, θεατρολόγους, μεταφραστές , αλλά και εκδότες. Ανοίγεις τη σελίδα και με ένα «κλικ» περιπλανιέσαι . Υπάρχουν θεματικές περιοχές και διαβάζεις ότι σε ενδιαφέρει. Ο δικός μου χώρος στο Διάστιχο είναι οι συνεντεύξεις. Απαιτεί επισταμένη μελέτη των βιβλίων και να κάνω ερωτήσεις που θα είναι τέτοιες, ώστε να κερδίσω τον συγγραφέα και να μου δώσει μια ενδιαφέρουσα συνέντευξη. Από την άλλη, όπως είπατε μου δίνει την δυνατότητα να επικοινωνώ με τους συγγραφείς της χώρας μας. Μετά από την εξάχρονη παρουσία μου στο Διάστιχο , το κέρδος μου είναι ότι έχω διαβάσει πάρα πολλά βιβλία  και το κυριότερο ότι οι πιο πολλοί συγγραφείς με φωνάζουν πλέον με το μικρό μου όνομα.

 

Πώς βλέπετε τα πράγματα στο χώρο του βιβλίου;

Θα έλεγα ότι ο χώρος του βιβλίου δοκιμάζεται από την μεγάλη οικονομική κρίση. Το βιβλίο έφτασε να είναι δύσκολο να αγοραστεί. Αν και οι τιμές έπεσαν, οι αναγνώστες κάνουν θυσίες για να αγοράσουν νέα βιβλία. Ας ελπίσουμε η πολιτεία στο μέλλον να βοηθήσει αυτή τη δύσκολη κατάσταση.

 

Υπάρχουν ήρωες στη σημερινή εποχή, κύριε Ιντζέμπελη;

Ήρωες ,για μένα, είναι ο άστεγος, ο άνθρωπος που χρωστά και δεν έχει να πληρώσει, ο αγρότης που αγωνίζεται και δεν βλέπει ελπίδα, ο οικογενειάρχης που μετρά τα χρήματα και δεν του φτάνουν. Υπάρχουν και άλλοι  που πιθανόν να τους έχω ξεχάσει. Όλοι όμως βιώνουν την πιο δύσκολη οικονομική περίοδο της πατρίδας.

 

Στην Ελλάδα της Κρίσης, τι θεωρείτε ελπιδοφόρο;

Θεωρώ πως τα νέα παιδιά είναι τα άτομα  στα οποία μπορούμε να βασίσουμε τις ελπίδες μας. Αυτά θα είναι που θα κάνουν κάτι . Εμείς οι άλλοι είμαστε τελειωμένοι. Μας άφησαν να κολυμπούμε στο ψέμα της ευμάρειας και τώρα βυθιζόμαστε αύτανδροι.

 

Θέλετε να μας προτείνετε κάποια βιβλία που αγαπάτε ιδιαίτερα;

Αγαπώ τα ιστορικά βιβλία που αναφέρονται στην Ελλάδα. Από τη λογοτεχνία προτιμώ τα διαχρονικά βιβλία της ρωσικής, γαλλικής ,και αμερικάνικης πεζογραφίας.Γνωρίζω ότι αρκετές πόλεις έχουν βιβλιοθήκες. Τα βιβλία που ανέφερα αραχνιάζουν και σας περιμένουν. Ξεχάστε τα εύκολα βιβλία αν θέλετε να ζείτε και να σκέπτεστε.

 

Ετοιμάζετε κάποιο καινούργιο βιβλίο;

Πάντα με κάτι ασχολούμαι. Ετοιμάζω ένα τόμο με συνεντεύξεις Ελλήνων συγγραφέων. Για περισσότερα, όμως ,θα τα πούμε από τις σελίδες της εφημερίδας σας στους προσεχείς μήνες.

 


Βιογραφικό 

Ο Ελπιδοφόρος Ιντζέμπελης κατάγεται από την Λέσβο και γεννήθηκε στην Αθήνα. Σπούδασε στην Μαράσλειο Παιδαγωγική Ακαδημία και στην Θεολογική Σχολή Αθηνών. Πραγματοποίησε μεταπτυχιακές σπουδές στο Μπέρμιγχαμ και μετεκπαιδεύτηκε στο Μόναχο, όπου και εργάστηκε για μια πενταετία ως δάσκαλος στο Ευρωπαϊκό Σχολείο. Εργάστηκε για μια τριακονταετία στην Πρωτοβάθμια Εκπαίδευση και υπηρέτησε ως δάσκαλος, διευθυντής σχολείου, Κ.Π.Ε. και ως σχολικός σύμβουλος. Από το 2002 ζει στο Μενίδι Αιτωλοακαρνανίας.

Έχουν προηγηθεί τα ιστορικά του βιβλία Νταχάου, προφορικές και επιστολικές μαρτυρίες (Μένανδρος, 2014) και Ο Ελευθέριος Βενιζέλος και το κόμμα των Φιλελευθέρων στην Ήπειρο (Historical Quest, 2015).